Koklear implant kullanan bireylerde spektral ve temporal çözünürlük becerilerinin araştırılması

Koklear implant kullanıcısı bireylerin günlük yaşamdaki iletişim becerilerini etkileyen işitsel performans, temporal ve spektral bilgiyi kodlama yeteneği ile ilişkilidir. Dil edinimi zamanına göre oluşan işitme kaybı, koklear implant kullanıcılarında konuşma algısını şekillendirirken hangi ipuçlarından daha fazla yararlandığı konusunda fikir birliği yoktur. Mevcut çalışmada, prelingual ve postlingual işitme kayıplı koklear implant kullanıcılarının spektral ve temporal çözünürlük becerileri psikofiziksel yöntemlerle değerlendirilmiş ve bu testlerin, sessizlik ve gürültü koşullarında konuşma algısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Amaç kapsamında çalışmaya 18-55 yaş aralığında koklear implant kullanan 15 postlingual ve 15 prelingual işitme kayıplı birey ve normal işitmeye sahip, aynı yaş aralığında 30 birey dahil edilmiştir. Dahil etme kriterlerini sağlayan tüm katılımcılara sessizlik ve gürültü koşullarında Türkçe Matriks Test (TMT) uygulanmıştır. Spektral çözünürlüğün değerlendirilmesi için Spectraltemporally Modulated Ripple Test (SMRT) ve Easy Quick Spectral Modulation Detection Test (EasyQSMD) uygulanmıştır. Temporal çözünürlüğün değerlendirilmesi için boşluk tespiti paradigmalarından Random Gap Detection Test (RGDT) ve Gaps In Noise Test (GIN); temporal modülasyon eşiğini değerlendirmek için Easy Modulation Detection Threshold Test (EasyMDT) uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular, araştırma grupları arasında tüm konuşma testlerinde ve spektral çözünürlük testlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmiştir (p<0,05). GIN testi, 100Hz ve 200Hz modülasyon frekansındaki MDT'ler araştırma grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gösterirken (p<0,05); RGDT ve 10 Hz modülasyon frekansındaki MDT'ler araştırma grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemiştir (p>0,05). Prelingual işitme kayıplı grup, tüm psikofiziksel değerlendirmede her iki gruptan daha zayıf performans göstermiştir. Postlingual işitme kayıplı grupta spektral çözünürlük test bulguları, sessizlikte konuşmayı ayırt etme puanlarıyla istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon gösterirken (p<0,05) GIN sonuçları gürültüde konuşmayı ayırt etme puanları ile istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon göstermiştir (p<0,05). Prelingual işitme kayıplı grupta ise, yalnızca GIN sonuçları, sessizlikte ve gürültüde konuşmayı ayırt etme sonuçları ile istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon göstermiştir (p<0,05). Bulgular, spektral çözünürlük ile konuşma testleri arasında önceki çalışmalarda elde edilen yüksek korelasyon katsayısı göstermemiştir. Fakat koklear implant kullanıcılarında dil edinimi zamanına göre oluşan işitme kaybı nedeniyle, konuşma kodlaması sırasında farklı ipuçlarından yararlandığı kabul edilebilir. Bireysel bağımsız değişkenler incelendiğinde, koklear implant kullanım süresinin testler üzerinde etkisinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu çalışma, prelingual ve postlingual koklear implant kullanıcılarının spektral ve temporal çözünürlük değerlendirmelerini psikofiziksel olarak birçok alt test ile değerlendirmiş ve ilişkili olduğu durumları bir arada incelemiştir. Anahtar Kelimeler: Spektral çözünürlük, temporal çözünürlük, koklear implant, gürültüde konuşma algısı