Benchmarking the operational efficiency of container terminals by using data envelopment analysis

Denizyolu taşımacılığı uzak mesafelerde taşınan yüklerin birim başına maliyeti açısından incelendiğinde günümüzün en düşük maliyetli taşıma yöntemi olarak öne çıkmaktadır. İlk olarak 1950'li yıllarda ortaya çıkan konteyner taşımacılığı gün geçtikçe yaygınlaşmaya devam etmektedir. Konteyner terminal operasyonlarının hızlı ve hatasız gerçekleştirilmesi limanlardaki maliyet minimizasyonu, geminin/yükün limanda geçirdiği sürenin azaltılması ve operasyonel güvenlik açısından çok büyük önem arz etmektedir. Bu anlamda limanların verimlilik ölçümleri ciddi bir öneme sahiptir. Konteyner terminallerinde verimlilik analizi konusu son otuz yılda özellikle yabancı limanlar için sıkça çalışılmıştır. Bu konuda parametrik olmayan Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi alanyazında yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Alanyazındaki benzer çalışmalar incelendiğinde VZA analizi için birçok girdi ve çıktı değişkenlerinin kullanıldığı görülmektedir. Bu bulgu sonucunda veri ulaşılabilirliği de göz önünde bulundurularak Türkiye'de faaliyet gösteren tüm konteyner terminallerinin verimlilik analizi için yedi girdi ve bir çıktı değişkeni belirlenmiştir. Girdi değişkenleri; terminal alanı, gemi yanaşma yeri sayısı, rıhtım uzunluğu, gemi yükleme ve boşaltma vinci sayısı, konteyner istif sahasındaki elleçleme ekipmanı sayısı, liman draft derinliği ve liman çalışanı sayısı olarak belirlenmiştir. Çıktı değişkeni olarak ise yıllık elleçlenen konteyner miktarı seçilmiştir ve verimlilik analizleri yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de konteyner yüküne hizmet verebilen 26 konteyner terminalinin 2017 yılı verimliliklerini Veri Zarflama Analizi yöntemi ile ölçmek ve kıyaslamaktır. Elde edilen bulguların ve potansiyel iyileştirme noktalarının limanların gelecekte yapacağı planlamalar açısından birer yol gösterici olması amaçlanmıştır. Değerlendirilen terminaller içerisinde Marport, Mersin MIP, Asyaport ve MIP Kumport konteyner terminallerinin analiz sonuçları neticesinde göreceli olarak verimli oldukları sonucuna varılmıştır. Fakat Trabzon, Derince Safiport, Akçansa Ambarlı konteyner terminalleri en düşük verimlilik değerine sahip limanlar olarak belirlenmiştir.