Koşulluluk bağlamında düzensiz göçle mücadelede Avrupa Birliği geri kabul anlaşmaları ve Türkiye'ye yansımaları

Düzensiz göç, AB'nin cazip bir hedef ülke olması sebebiyle her zaman gündeminde ve mücadele içinde olduğu bir sorundur. Bu sorun, AB ülkelerinin ulusal politikaları ile çözülemeyecek boyutlara geldiğinde Birlik düzeyinde ortak göç politikası oluşturmayı ve düzensiz göçmen potansiyeli yüksek kaynak ve transit ülkelerle bu politika ile uyumlu şekilde işbirliği yapmayı gerektirmiştir. AB, bu ülkeleri düzensiz göçle mücadelesine ortak etmek amacıyla koşulluluk ülkesini devreye sokmuştur. AB, koşulluluk politikası ile bu ülkelere ortak göç politikasının değerlerini ihraç ederek, bu ülkelerin, söz konusu değerler doğrultusunda ulusal politikalarında ve mevzuatlarında reformlar yapmalarını amaçlamıştır. AB, koşulluluk politikası bağlamında bu ülkelere, yaptıkları reformların başarılı olması halinde ödüller (havuç) sunmuş, başarısız olması halinde ise cezalar/yaptırımlar (sopa) uygulamıştır. AB'nin düzensiz göçle mücadelesinde en etkili yöntemlerinden biri olan kaynak ve transit ülkelerle geri kabul anlaşması imzalama sürecinde de koşulluluk politikası etkili olmuştur. AB, bu ülkeleri geri kabul anlaşması için müzakere masasına oturmaya ikna etmek ve imza sürecini hızlandırmak için söz konusu ülkelere, koşulluluk politikası çerçevesinde ödül olarak vize kolaylaştırma ve vize serbestleştirme anlaşmalarını sunmuştur. Geri kabul anlaşmasının vize kolaylaştırma ve vize serbestleştirme anlaşmaları ile ilişkilendirilmesi Batı Balkan ülkeleri başta olmak üzere pek çok ülkede başarılı sonuçlar vermiştir. Ancak; coğrafi konumu sebebiyle AB açısından önemli bir kaynak ve transit ülke olan Türkiye ile geri kabul anlaşmasının imzalanması sürecinde standartlaşan uygulamanın dışına çıkılmasının yanı sıra; Türkiye'nin reformlarına karşılık vaat edilen ödüller sunulmamıştır.