Köy enstitüleri kültür derslerinde Türk kültürü ve Türk milliyetçiliği

Türk milli bağımsızlık mücadelesinin başarıya ulaşmasının ardından, Türkiye Cumhuriyeti Devleti hemen her alanda kalkınma çabalarına girişmiştir. Özellikle de çoğunluğunu köylünün oluşturduğu Anadolu halkının, maddi kalkınması, milli kimlik kazanması ve kadim Türk kültür tarihinin dünya kültürleri içindeki saygın yerine yükseltilmesi amaçlanmıştır. Köy Enstitüleri hakkında yapılmış bilimsel çalışmaların daha çok tarım ve teknik derslerindeki amaçları, süreçleri ve sonuçları konu edinen yayınlar olduğu dikkatleri çekmektedir. Dönemin ekonomik politikalarını anlamak için tarım ve teknik dersleri çalışmalarını, sonuçlarını incelemek son derece önemlidir. Ancak Anadolu halkının kimlik, kültür ve fikir hayatına yön verecek olan Türk kültürü ve milliyetçiliği eğitiminin araştırma konusu yapılması da aynı derecede önemlidir. Köy Enstitülerinde Türk kültürü ve milliyetçiliği eğitimine ışık tutularak, bir bakıma dönemin Türkiye'sinin ideolojisine de ışık tutulmuştur. Müfredat Programları, eğitim-öğretim kurgulayıcıları tarafından daima belirli amaçlara hizmet edecek şekilde düzenlenmiştir. Ders kitapları ise eğitim-öğretimin temel materyali ve eğitimcilerce takip edilen birer kılavuz olmuşlardır. Bu çalışmada, KEÖP 1943-1947 ve Köy Enstitüleri kültür derslerinde kullanılmış kültür dersi kitaplarını; Türk kültürü ve Türk milliyetçiliği kazanımlarına yer verme durumları ortaya koyulmuştur. Araştırmada "Nitel Araştırma" yöntemlerinden "Tarihi (historical) Araştırma Yöntemi" kullanılmıştır. Bulgular, "Söylem Çözümlemesi Yöntemi" ile ele alınarak varılmak istenen amaçlar ve verilmek istenen kazanımlar ortaya konulmuştur. Araştırmanın sonucunda, incelenen ders kitaplarının Türk kültürüne ait değer ve öğelere ilişkin birçok kazanıma yer verdiği görülmüştür. Ancak Türk kültürü ve Türk milliyetçiliği ile ilgili olarak, konuya göre değişen aşırı veya eksik bilgi ve ifadelerin varlığı görülmüştür. ANAHTAR SÖZLÜKLER: Köy Enstitüleri, Kültür Dersleri, Türk Kültürü, Türk Milliyetçiliği