Krallık döneminde Irak Türkmenlerinin siyasal etkinlikleri (1921-1958)

Kraliyet Sarayı dosyalarına, Irak Ümmet Meclisi oturum tutanaklarına, Irak ve Türk devlet arşivlerine, bu dönemde yayınlanan süreli yayınlar ile konuyla ilgili Arapça-Türkçe kitap ve makalelere dayanılarak 1920?1958 yılları arasındaki Türkmen sorunları araştırılmıştır.1921?1933 arasında görev yapan Kral Birinci Faysal döneminde Irak Türkmenlerinin durumunda başlayan bozulma, Kral Gazi'nin 1933?1939 yılları arasındaki iktidar döneminde artarak sürmüştür. Türkmenler, bu dönemde Araplaştırma politikası yüzünden büyük sıkıntılar çekmişlerdir. Bazıları kendi bölgelerinin dışına sürülmüş ve yerlerine Araplar yerleştirilmiştir. Türkmen bölgelerindeki tüm idari makamlara Araplar ve Kürtler atanmıştır.İkinci Dünya Savaşı'nın yaşandığı 1939?1945 yılları arasında Irak, siyasi çalkantılarla ve dış müdahalelerle yüklü bir dönem geçirmiştir. Gerek bu dönemin, gerekse bunu izleyen 1945?1958 arasındaki Soğuk Savaş yıllarının adları ön plana çıkan siyasi şahsiyetleri İngiltere'nin adamları olarak bilinen Kral Naibi / Veliaht Prens Abdulillah ve Nuri Said'dir. Türkmenler, bir yandan savaşın yol açtığı ekonomik ve siyasî bunalımlardan olumsuz biçimde etkilenirken, bir yandan da devam eden baskı ve haksızlıklarla uğraşmak zorunda kalmışlardır.İncelediğimiz dönemde Türkmenler, her ikisi de Kerkük'te gerçekleşen iki kitle katliamına maruz kalmışlardır. Bunlardan birincisi 1924 yılında yaşanan Levi katliamı, ikincisi ise, 1946'da yaşanan Gavurbağı katliamıdır. Bu iki katliam Türkmen toplumu üzerinde, günümüze kadar silinmeyen olumsuz etkiler bırakmıştır.Anahtar kelimeler:1.Türkmen,2.Irak,3.Irak Krallığı,4.Kürt,5.Arap,6.İngiltere,7.İnsan hakları.