Kronik hepatit B tedavisinde yeni yanıt göstergelerinin eşliğinde antiviral ilaçlara yanıt oranlarının değerlendirilmesi

Hepatit B virüs (HBV) enfeksiyonu global bir sağlık problemi olup HBV viralreplikasyonu artan morbidite ve mortalite ile ilişkilidir. Ülkemizde ve dünyada yeniantiviral ilaçlar kullanıma girmiş olmasına rağmen mevcut antiviral ajanlarla hedeflenenHbsAg kaybına henüz ulaşılması zor görünmektedir. Kronik hepatit B (KHB)enfeksiyonunda tedaviye yanıtı etkileyen konak ve virüse ait çok sayıda faktör bulunmaktaolup bunlar tedavi kararını verirken önem taşımaktadır. KHB tedavisinde tedaviye yanıtıngöstergeleri henüz net olarak ortaya konmamış olup her geçen gün bu konuyla ilgili yenifikirler ortaya atılmaktadır. Tedaviye yanıt göstergelerinin kalıcı virolojik yanıt üzerineolan etkileri de net olarak tanımlanmamıştır. Tedaviye yanıt göstergeleri içinde sontanımlananlardan biri de HbsAg ve HbeAg'nin kantite edilerek değerlendirilmesi fikridir.Bu tez çalışmasında KHB enfeksiyonu nedeniyle tedavi verilen hastalarda kullanılanantiviral ilaçların etkinliğinin değerlendirilmesi, tedavi aylarına ait yanıtların birbirleriyleolan ilişkileri ve kalıcı yanıtın göstergelerinin belirlenmesi gibi yeni yanıt göstergelerininincelenmesi amaçlanmıştır.Bu çalışma 1 Nisan 2007-31 Aralık 2010 tarihleri arasında KTÜ Tıp FakültesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı'nda gerçekleştirildi.Çalışmada kronik viral hepatit B tanısıyla enfeksiyon hastalıkları polikliniğinde takipedilen ve tedavi endikasyonu alan hastalardan, potent oral antiviral tedavi başlanmış olanhastaların yanıtlarının değerlendirilmesi planlandı. Hastaların takiplerinde 12.hafta,24.hafta, 48.hafta, 96.hafta ve 144.haftaya ait virolojik, biyokimyasal ve serolojik yanıtlarile bu yanıtların birbirleriyle olan ilişkileri değerlendirildi. Yeni yanıt göstergeleri erkenvirolojik yanıt (EVR) pozitifliğinin 48.hafta sonu yanıtın öngördürücüsü olabilirliği, HbeAg pozitif hastalarda HbeAg seviyelerindeki düşüş ile HBV DNA düşüşü arasındakiilişkinin değerlendirilmesi olarak belirlendi. Elde edilen veriler SSPS programınaaktarılarak değerlendirildi.Çalışmaya 72 entekavir (ENT) ve 45 tenofovir (TDF) başlanmış toplam 117 hastadahil edildi. Hastaların 12.hafta, 24.hafta, 48.hafta, 96.hafta, 144.haftaya ait virolojik yanıtoranları ENT verilen grupta sırayla %95.8, %20.8, %68, %75.4, %66.7 iken TDF verilengrupta sırayla %86.6, %20, %71.1, %78.6 olarak saptandı ve her iki grup arasında yanıtoranları açısından anlamlı fark saptanmadı. Hastaların %92.3'ünde EVR(+)'liği saptanmışolup bu hastalardan %72.2'sinde 48.hafta sonunda cevap elde edilmiştir. 12. haftadakiHBV-DNA seviyesindeki azalma ile 48.haftadaki yanıt arasında anlamlı ilişki saptandı(p=0.023). HbeAg(+) 62 hastanın tedavi öncesi-tedavinin 24.haftası ile 24.hafta-48.haftaHBV DNA düzeylerindeki düşüşle HbeAg titrelerindeki düşüş arasında anlamlı ilişkisaptandı ( r=0.32 p=0.017, r=034 p=0.01).Sonuç olarak, KHB tedavisinde potent antiviraller arasında etkinlik açısından birfark saptanmazken, IFN bazlı tedavilerde yanıt öngördürücüsü olarak kullanılan EVR yani12.haftadaki HBV DNA'daki log düşüşünün oral antiviral ajanlarda da yanıt göstergesiolarak kullanılabileceğini göstermektedir. Ayrıca HbeAg(+) hastalarda, HbeAgtitrelerindeki düşüş ile HBV DNA seviyelerindeki düşüş arasında pozitif korelasyonsaptanması ile HbeAg titre takibinin yeni bir takip parametresi olarak kullanılabileceğitespit edildi.