Kur'an'da Rubûbiyet

Kur'an-ı Kerim'de rubûbiyet, Allah Teâlâ'nın Rab isim-sıfat ve fiillerine dair oldukça hacimli bir mesele olup, Kur'an'ın temel konuları olan Ulûhiyet, Nübüvvet, Ahiret ve Adaletle doğrudan ilgilidir. Rubûbiyet, Rab Teâlâ'nın zerreden küreye, görünen görünmeyen her şeyi yoktan varlık sahnesine çıkartmasını, belirlediği tarzda ve takdir ettiği zamana kadar varlık sahnesinde kalmayı sürdürmesini, bunun elbette gayesi olduğunu ifade eden anahtar bir terimdir. Bu kök, Kur'an'da değişik varyantlarıyla 980 defa (Rab, Rabbânîyyûn, Ribbiyyûn gibi) gelmiştir. Bu terim, varlıkların en önemli unsuru olan canlıların ve özellikle insanın yaratılması, varlığını sürdürmesi, rızıklandırılması, bunun tarz ve vesilelerinin kendisine öğretilmesi, daha da önemlisi yaratılışın gayesini anlatan bir nevi haritadır. Yegâne hak mabudun Cenab-ı Hak olduğunu delilleriyle bildirir. Rubûbiyet; Fâtiha Sûresindeki "Rabbülâlemîn" terkibinin ifade ettiği gibi, birincisi Allah Teâlâ'ya (Rab) bakan, ikincisi insanı da içine alan bütün kâinata (âlemîn) bakan, görünen görünmeyen her şeyle ilgilidir. Kur'an'ın rubûbiyet merkezli bu kuşatıcı anlatımı, aynı zamanda onun Allah tarafından geldiğinin bir göstergesidir. Rubûbiyetin tecellilerinden biri Resul-Kitap göndermek şeklinde tezahür etmiştir (Nübüvvet). Rab kutsi kelimesinin dua ve niyazla doğrudan ilgisi mevcuttur. Bu kelime, Allah'tan başka varlıklar için sadece izafetle ve nadiren gelmiştir. Anahtar Sözcükler: Rab, Rubûbiyet, Ulûhiyet, Rabbânîyyûn, Yaratılış, Dua, Kur'an-ı Kerim, Tefsir, Nübüvvet, Ahiret