Kuraklık stresi ve bitki büyüme düzenleyici uygulamalarının Nohut'un (Cicer arietinum l.) agronomik, fizyolojik ve enzimatik özelliklerine etkisinin belirlenmesi

Bu araştırma Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü'ne ait serada 2025 yılı ilkbahar yetiştirme döneminde yürütülmüştür. Bu çalışma bakla bağlama dönemindeki kuraklık uygulamasına maruz bırakılan Botan ve ICC 4958 nohut çeşitlerinde gibberellik asit ve absisik asit uygulamalarının bitkisel ve fizyolojik özelliklere etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme 1-%100 ve %50 tarla kapasitesi, 2-%100-%50 tarla kapasitesi +absisik asit uygulaması, 3-%100-%50 tarla kapasitesi + GA3 uygulaması ve 4-absisik asit ve gibberelik asit 14 gün kuraklık uygulamalarından oluşmaktadır. Deneme tesadüf parsellerinde bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre 6 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede 4,5 kg hacminde saksılar kullanılmıştır. Tüm saksılar ilk bakla bağlama dönemine kadar %100-50 tarla kapasitesinde sulanmıştır. İlk bakla bağlama tarihi ile birlikte saksılara 14 gün kuraklık ve bitki büyüme düzenleyicileri uygulanmıştır. 14 gün kuraklık uygulamasından sonra bitkiler hasat edilmiştir. Denemede bitki boyu, kök boyu, boğum sayısı, nodül sayısı, gövde, yaprak ve kök yaş ve kuru ağırlıkları, yaprak alanı, canlı ve ölü çiçek sayısı, bitkide bakla ve tane sayısı, kuraklık skoru, tahmini verim azalması ve kuraklığa direnç indeksi, yaprak oransal su içeriği, yaprak solgunluk skoru bitki Yeşilliği ve yaprak solma indeksi gözlem ve ölçümleri alınmıştır. Kuraklık uygulamalrı, bitki büyüme düzenleyicileri ve çeşitler arasındaki farklılıklar ve bunların interaksiyonları önemli bulunmuştur. Denemede 14 gün kuraklık uygulamalarının bitki büyüme düzenleyicileri uygulamaları dahil tüm incelenen özelliklerde azalmaya sebep olduğu saptanmıştır. Kuraklık skoru, bitki yeşillliği ve yaprak solgunluk skorları %100 TK devamlı sulamada düşük, %50 TK 14 gün kuraklık uygulamasında yüksek olarak saptanmıştır. ABA ve GA3 uygulamalarında kuraklık skoru kontrolden düşük bulunmuştur. Canlı çiçek sayısı %100 TK devamlı sulamada yüksek, %50 TK 14 gün kuraklık uygulamasında düşük, gibberellik asit uygulaması ABA'ya göre yüksek bulunmuştur. Nodul sayısının %100 ve %50 TK devamlı sulamada (sırasıyla 55,6 ve 52,8 adet) yüksek, %100 ve 50 TK 14 gün kuraklık uygulamasında (sırasıyla 22,0 ve 20,0 adet) düşük olduğu saptanmıştır. ABA'nın nodul sayısı (67,6 adet) GA3 (47,1 adet) ve kontrolden (41,0 adet) yüksek bulunmuştur. ICC 4958'de en yüksek nodul sayısı 103,7 adet ile %50 tarla kapasitesinde ABA'da belirlenmiştir. 14 gün kuraklık uygulamasında nodul sayısı belirlenmemiştir. Kök kuru ağırlığında en yüksek değer %100 ve %50 TK 14 gün kuraklık uygulamasından elde edilmiştir. %50 tarla kapasitesinde bakla bağlamaya kadar sulanmış her iki çeşidin ve bitki büyüme düzenleyicilerinin 14 gün kuraklık uygulamasında düşük değerler verdiği saptanmıştır. ABA ve GA3 büyüme düzenleyicilerinin kuraklığı atlatmada bir dereceye kadar olumlu etkileri saptanmıştır. Bu araştırma ile ICC 4958 çeşidi kadar Botan çeşidinin de kurağa toleransının yüksek olduğu belirlenmiştir.