Küresel iklim değişikliğinin göç üzerine etkileri: Panel veri analizi

İklim değişikliği, günümüzde yalnızca çevresel bir mesele değil; aynı zamanda toplumsal, ekonomik ve siyasal yapıları etkileyen küresel bir sorundur. Özellikle doğal kaynaklara bağımlılığı yüksek, kırılgan, sosyoekonomik yapıya sahip ülkelerde iklim değişikliğinin göç üzerindeki etkileri daha görünür hâle gelmektedir. Bu tez çalışmasında, küresel iklim değişikliğinin uluslararası göç üzerindeki etkileri ampirik olarak incelenmiş ve göçün belirleyicileri ekonometrik bir çerçevede analiz edilmiştir. Araştırmada, 2010-2022 yılları arasında seçilmiş ülkeler için oluşturulan çok boyutlu panel veri seti üzerinden çekim modeli (gravity model) kullanılarak çok boyutlu panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada bağımlı değişken olarak ilgili iki ülke arasındaki göç akımları, bağımsız değişkenler olarak ise, sıcaklık, yağış, kişi başına düşen gelir, işsizlik oranı, nüfus büyüklüğü, coğrafi mesafe ve çeşitli kontrol değişkenleri kullanılmıştır. Çok boyutlu panel veri analizi için iki farklı modelleme yöntemiyle yapılmıştır. Sıcaklık ve yağış değişkenlerinin ayrı ayrı yer aldığı iki farklı model ile iklimsel faktörlerin göçe etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Modellerdeki birim ekilerinin ve zaman etkisinin anlamlılığı genelden özele bir yaklaşımla Olabilirlik Oran (LR) testleri yardımıyla test edilmiş olup, uygun modelin sabit veya rassal etkiler ile tahmin edilmesi kararını vermek için Hausman Testinden yararlanılmıştır. Sıcaklık modelinin analizi sonucu elde edilen bulgulara göre, kaynak ülkedeki sıcaklık artışının göç üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Yağış modelinin analizi sonucu elde edilen bulgularda ise; hedef ülkedeki yağış miktarının göç üzerinde negatif ve anlamlı etkisi olduğu saptanmıştır. Çalışmanın sonuçları, iklim değişikliğinin göç kararlarını etkileyebilecek düzeyde güçlü bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca gelir düzeyi, nüfus büyüklüğü ve işsizlik gibi makroekonomik değişkenlerin göç üzerinde anlamlı etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda elde edilen analiz bulgularının, karar alıcılar için yol gösterici nitelikte olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: İklim değişikliği, göç, çekim modeli, panel veri analizi, çok boyutlu panel.