Küresel petrol fiyatlarındaki oynaklığın iktisadi büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye örneği (1998-2022)

Bu tez, küresel petrol fiyatlarındaki oynaklığın Türkiye'nin ekonomik büyümesi üzerindeki etkilerini incelemektedir. 1998Q1-2022Q4 yılları arasındaki veriler kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışma, ARCH-GARCH modelleri ile analiz edilmiştir. Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, özellikle petrol ithalatçısı ülkelerde ekonomik belirsizlikler yaratmakta ve bu belirsizlikler ekonomik büyümeyi olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Araştırmanın ilk bölümünde, petrol, petrolün önemi ve petrolün sektörünün genel özellikleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, ekonomik büyüme, etkileyen faktörler ve teorileri detaylandırılmıştır. Üçüncü bölümde, petrol fiyatlarındaki oynaklık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise, Türkiye'nin 1998Q1-2022Q4 yılları arasındaki ekonomik verileri kullanılarak petrol fiyat oynaklığının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri ampirik analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları ise, Petrol fiyatlarının Türkiye'deki ekonomik büyüme üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğuna ulaşmıştır. Petrol fiyatlarındaki oynaklığın % 1'lik bir artışın, ekonomik büyümeyi yaklaşık % 0.10'lik bir azalmaya neden olduğunu göstermektedir. Petrol fiyatlarının Türkiye'deki sanayi üretimi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğuna ulaşılmıştır. Petrol fiyatlarındaki oynaklığın % 1'lik bir artışın, sanayi üretimi yaklaşık % 0.27'lik bir azalmaya neden olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, Türkiye'nin ekonomik büyüme performansının petrol fiyatlarındaki oynaklıklara karşı hassas olduğunu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, ekonomik politikaların şekillendirilmesinde dikkate alınmalıdır.