Küreselleşme sürecinde dış ticaretin ekonomik büyümeye etkisi: yükselen piyasa ekonomileri ve Türkiye karşılaştırması

Bu çalışmada ithalat, ihracat ve ekonomik büyüme değişkenleri arasındaki ilişkinin Türkiye ve yükselen piyasa ekonomileri (BRICS) açısından teorik ve ampirik olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Türkiye ve BRICS ekonomilerine ait ampirik analizler, 1960-2020 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi Sınır Testi aracılığı ile test edilmiştir. Değişkenlerin kısa ve uzun dönemli ilişkileri ise Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) tahminleri ile incelenmiştir. Ampirik analizlerden elde edilen sonuçlar doğrultusunda, Türkiye ve BRICS ülkelerinde ithalat, ihracat değişkenleri ile ekonomik büyüme arasında eşbütünleşme ilişkisinin var olduğu tespit edilmiştir. ARDL modeli tahminlerinden, Türkiye için elde edilen sonuçlar incelendiğinde, ihracat ve ithalat değişkenlerinin uzun dönemde ekonomik büyüme üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Brezilya, Hindistan ve Rusya'da ithalat, ihracat değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerindeki uzun dönemli etkilerinin istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü olduğu tespit edilmektedir. Çin ekonomisi için elde edilen analiz sonuçlarına göre, ihracat değişkeninin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlıdır, ithalat değişkeni ise istatistiksel olarak anlamlı fakat negatif yönlü bir etkiye sahiptir. Güney Afrika için gerçekleştirilen analiz sonuçları, ihracat değişkeninin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı fakat negatif yönlü, ithalat değişkeninin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin ise istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler: Dış Ticaret, Ekonomik Büyüme, Sınır Testi, ARDL Modeli, BRICS