Kütahya iline ait efsanelerin çini yüzey ve formlarda uygulamaları

KÜTAHYA İLİNE AİT EFSANELERİN ÇİNİ YÜZEY VE FORMLARDA UYGULAMALARI YÜKSEK LİSANS TEZİ HÜLYA YILDIRIM BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ GELENEKSEL TÜRK SANATLARI ANABİLİM DALI (TEZ DANIŞMANI: DR. ÖĞR. ÜYESİ KOZA KURT KIRTAY) BOLU, MAYIS- 2025 XIV + 93 Sayfa Anadolu, coğrafyası üzerinde yeşeren pek çok uygarlığın ve insanlığın gelişim tarihini sözlü ve görsel kültür hazinesi olarak bünyesinde barındırmaktadır. Bu uygarlıklar, kültürel birikimlerini geleceğe aktarma yoluyla, tarihte iz bırakmışlardır. Binlerce yıldır kuşaktan kuşağa taşınan kültürün anlatım dili, sanat olmuştur. Sözlü anlatım halk edebiyatını, görsel anlatımlar ise çini-seramik ve diğer sanatları oluşturmuştur. Bu bağlamda, Anadolu özelinde, binlerce yıllık köklü bir geleneksel kültür birikiminin sahibi olan Kütahya'nın; efsaneleri, çini figür ve motifleri çalışma konusu olarak ele alınmıştır. Kütahya, özgün çini desen ve formlarının gelişimini günümüze kadar sürdürerek, Türk geleneksel sanatları içinde kendine özgü bir yer edinmiştir. Türk halk edebiyatı araştırmaları sonucunda, Kütahya efsanelerinden beş metin çalışma konusu edinilmiş, her biri için ayrı kompozisyon kurgulanmıştır. İfade dili olarak seçilen 18 ve 19. yüzyıllar arası Kütahya çini-seramik desen ve formları araştırılmış, elde edilen veriler günümüz çini estetik ve sanat anlayışıyla harmanlanarak yeni tasarımlar oluşturulmuştur. Kütahya çini-seramikleri, halkın gereksinimlerini karşılaması, işlevsel özellikleri ile özgün üslup ve teknikleri açısından önemli bir konu olması sebebiyle tercih edilmiştir. Yapılan çalışmanın hem belge niteliği taşıması hem de görsel nitelikleriyle kültürel aktarıma katkı sağlaması amaçlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Kültür, Kütahya, Çini, Seramik, Efsane