Kütüb-i sitte'de mevzu hadisler: Ebu Davud ve İbn Mâce örneği

Bu çalışmada Ebû Dâvûd'un es-Süne'ni ve İbn Mâce'nin es-Sünen'inde bulunan ve muhaddisler tarafından mevzu olduğuna ilişkin tenkit edilmiş rivayetler araştırılmıştır. İslam'ın temel kaynaklarından sünnetin önemli iki eseri olan bu iki kitap, her ne kadar birçok sahih hadisi ihtiva eden Kütüb-ı Sitte içinde olsa da bu eserlerde tenkide maruz kalmış rivayetler de mevcuttur. Müslüman âlimler, hadislere karşı gösterdikleri büyük öneme binaen sahih hadislere mevzu ve zayıf rivayetlerin girmesini engellemek için tedvin döneminden itibaren cerh ve ta'dil kuralları dâhilinde birçok tenkit faaliyetlerini başlatarak, bu tür rivayetletlerin sahih hadislerle karışmasını engellemeyi hedeflemişlerdir. Bu kapsamda birçok hadis kitaplarıyla alakalı farklı çalışmalar yapılmıştır. Ancak Ebû Dâvûd'un es-Sünen'i ve İbn Mâce'nin es-Süneninde tenkit edilen rivayetleri isnad ve metin bakımından ele alan doyurucu bir çalışma yapılmamıştır. Dolayısıyla bu çalışmada her iki eserde bulunan bu tür rivayetler, ayrı ayrı ele alınarak muhaddislerin ilgili rivayetlere dair görüşleri değerlendirilmiş ve konu ile alakalı deteylı bir inceleme yapılmıştır. Bu kapsamda her iki eserde bulunan ve mevzu hadis olduğuna dair âlimlerin görüş beyan ettiği rivayetler araştırılmış, cerh ve ta'dil âlimlerinin ortaya koydukları ölçüler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmada araştırmaya dayalı eleştirel yaklaşım çerçevesinde hareket edilmiştir. Çalışmanın giriş kısmında, sünnet, nakd kavramları ile mevzu kavramı ve mevzu rivayetlerin hükmü ele alınmıştır. Birinci bölümde Ebû Dâvûd'un hayatı ve Sünen'i hakkında genel bir malumat verildikten sonra muhaddislerin bu eserde eleştirdikleri rivayetler ele alınmıştır. İkinci bölümde ise İbn Mace'nin hayatı ve Sünen'ine genel bir bakıştan sonra bu eserde âlimlerce mevzu olmakla eleştirlmiş rivayetler değerlendirilmiştir. Çalışma, araştırmada elde edilen hususların zikredildiği bir sonuç ile sona erdirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hadis, Tenkit, Mevzu, Ebû Dâvûd, es-Sünen, İbn Mace, es-Sünen