L-name (N-nitro-l-arginin metil ester hidroklorid) uygulaması ardından endotelyal disfonksiyon modeli oluşturulan sıçanlarda, endotel disfonksiyonunun ultrasonografik olarak değerlendirilmesi

Amaç Bu çalışmada N-Nitro-L-Arginin Metil Ester Hidroklorid (L-NAME) ile endotel disfonksiyonu (ED) oluşturulan sıçan modelinde, ED'nin ve ED'ye bağlı gelişebilecek aterosklerozun (AS) ultrasonografi (USG) ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Bu çalışma 23 adet Wistar Albino (300-350 g) türü dişi sıçan ile gerçekleştirilmiştir. Deneyde, sıçanlar rastgele seçilerek dört gruba ayrılmıştır [kontrol, sham, L-NAME erken etki (EE), L-NAME geç etki (GE)]. Sham grubuna, bir hafta boyunca 12 saat arayla günde iki defa 0,5mL %0,09 sodyum klorür (SF) periton içerisine (IP) uygulanmıştır. Deneyin 28. gününde denekler feda edilmiştir. L-NAME gruplarına, bir hafta boyunca 12 saat arayla günde iki defa 0,5mL 185 μMol/kg L-NAME IP yolla uygulanmıştır. EE grubu deneyin 10. gününde, GE grubu deneyin 28. gününde ED'nin erken ve geç etkilerinin saptanması için feda edilmiştir. Doku ve kan örnekleri histopatoloji (HP) ve immünohistokimya (IHK) yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Tüm sıçanlarda; sağ ana karotis arter (CCA), sol CCA, abdominal aorta (AA) ve iliyak arter (İA) intima-media kalınlıkları (IMT) ile sağ böbrek rezistif index (RI) değerleri USG kullanılarak deney başlangıç ve sonunda ölçülmüştür. ED gelişimini teyit etmek için deney başlangıç ve sonunda plazma örneklerinde endotelyal nitrik oksit sentaz (eNOS), asimetrik dimetil arjinin (ADMA) ve vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) seviyeleri bakılmıştır. ED'nin arterler üzerine etkisini tayin etmek için sağ CCA, sol CCA, AA ve sağ İA dokularında eNOS ve endotelin 1 (ET-1) seviyeleri deney sonunda ölçülmüştür. Deney sonunda feda edilen sıçanlarda HP olarak IMT hesaplanmıştır. Bulgular USG değerlendirmesinde EE grubunda sağ CCA, sol CCA, AA ve İA IMT ölçümlerinde sham grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (sırasıyla p=0,001, p=0,001, p=0,018, p=0,008). Bu grupta HP olarak da sağ CCA, sol CCA, AA ve İA IMT ölçümleri sham grubuna göre anlamlı düzeyde artmıştır (sırasıyla p=0,035, p=0,001, p=0,014, p=0,008). GE grubunda USG değerlendirmesinde sağ CCA, sol CCA, AA ve İA IMT ölçümlerinde sham grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (sırasıyla p=0,001, p=0,001, p=0,003, p=0,001). GE grubunda HP olarak ölçülen sağ CCA, sol CCA, AA ve İA IMT'de sham grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı artış bulunmuştur (sırasıyla p=0,008, p=0,005, p=0,005, p=0,008). Bu bulgulara ek olarak GE grubunda deney sonunda böbrek RI istatistiksel olarak anlamlı artmıştır (p=0,038). Serumda bakılan eNOS, ADMA ve VEGF'ye ilaveten dokuda bakılan eNOS ve ET-1'de ilaç gruplarında anlamlı değişiklik saptanmamıştır (p>0,05). Sonuç Çalışmamız göstermiştir ki, deney hayvanlarının görüntülenmesinde pratik ve non-invaziv bir yöntem olan USG, L-NAME yoluyla oluşturulan ED ve AS modellerinin tanı ve takibinde oldukça etkili ve tutarlı bir şekilde kullanılabilir. Çalışmamız, literatürdeki ED ve AS modellerindeki USG bulgularını farklı anatomik bölgelerde kapsamlı olarak teyit etmiş olup modellenecek hastalık ve doku tahribatı bölgesine göre deney yöntemlerinin değiştirilebilmesine olanak sağlayacak USG ölçüm bölgeleri olduğunu ortaya çıkarmıştır. Ayrıca literatür verilerine ek olarak böbrek RI değerinin ED ve AS modellerinde kullanılabileceğini göstermiştir.