Lise tarih ve cumhuriyet tarihi ders kitaplarında Türk-Ermeni ilişkileri (1930-2000)

Türkler ve Ermeniler arasındaki ilişkiler günümüzü de etkilemesi açısındanönem taşımaktadır. Çünkü, bir ülkenin diğer ülkelerle yaşadığı olaylar bütünkurumlarını olduğu gibi eğitimi, özellikle Tarih eğitimini yakından ilgilendirir. Buolayların ders kitaplarını etkilediği ise bir başka gerçektir. Hele hele TürkiyeCumhuriyeti Tarihi dersi ve ders kitapları gibi rejimi doğrudan ilgilendiren bir dersingelişmelerden etkilenmemesi çok zordur. Ders kitaplarında yer alan Türk- Ermeniilişkileri konusu da bu etkilenmeden payını almıştır.Ermeni Sorunu özellikle 19'uncu yüzyılın ortalarından sonra Rusya, ngilteregibi devletlerin kışkırtması ile başlamıştır. Bu sorun Türkiye Cumhuriyeti açısındanise Gümrü ve Lozan Antlaşmaları ile sona ermiştir. Ancak olayların ilk başladığıtarihlerden yaklaşık yüzyıl sonra, 1965 yılı ile birlikte, yine dış etkenlerle ErmeniSorunu gündeme yeniden getirilmiştir. Bu tarihten sonra ise Türk- Ermeni ilişkilerigittikçe gerginleşen bir zeminde yürümüştür.iki toplum arasındaki bu gergin ilişkilerders kitaplarını da fazlasıyla etkilemiştir. Ermeni olaylarının uluslar arası bir boyutataşındığı 1970'li yıllara değin Ermeni Sorunu tarih ders kitaplarında fazla yeralmazken, olaylar ve Türk diplomatlarına yönelik suikastlar sonucu konunun ağırlığıgiderek artmıştır.İşte bu etkilenmeyi saptamak için yapılan bu araştırmada, 1930- 2000 yıllarıarasında liselerde okutulan veya okutulmuş olan Tarih ve Türkiye CumhuriyetiTarihi ders kitapları ele alınmış ve ders kitaplarında Türk- Ermeni ilişkilerinin elealınışı incelenmiştir.Çalışmada, önce Ermeni genel tarihine ve Türk- Ermeni ilişkilerinin geneldurumuna değinilmiş, daha sonra tarih öğretimi ile ders kitaplarına ilişkin bilgilerverilmiş ve Türk- Ermeni ilişkilerinin ders kitaplarına yansımaları araştırılmıştır.Araştırmayı yapabilmek için Türk- Ermeni ilişkilerini ilgilendiren genel kaynaklartaranıp okunarak gerekli notlar alınmış, Tebliğler Dergisi'nden müfredat programlarıbulunmuş ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ders kitapları teker teker incelenerekkonuyu ilgilendiren bölümler belirlenmiştir. Lise Tarih ders kitaplarında ise konuyoğun olarak Tarih III içerisinde yer aldığından bu kitaplardan 1980 sonrasındaokutulmuş olan dört kitap örneklem olarak seçilerek incelenmiştir. Bu seçimde isekonunun 1980'den sonra ağırlık kazanması etkili olmuştur.Araştırmanın sonucunda ise Türk- Ermeni ilişkilerinin gelişiminin ve ikitoplum arasında yaşanılan sorunların liselerdeki Tarih ve özellikle TürkiyeCumhuriyeti Tarihi ya da TC nkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders kitaplarınayansıdığı belirlenmiştir. Ancak bu yansımanın ders kitaplarında bilimsel olarak elealındığını söylemek güçtür. Ders kitaplarında yazarlar genelde birbirine benzeyenanlatımlar kullanmış, konuyu destekleyici unsurlara ise çok az yer verilmiştir.Anahtar Sözcükler: Türk- Ermeni lişkileri, Tarih Öğretimi, Ders Kitabı,Tehcir Yasası