Liselerdeki öğretmen ve öğrencilerin aktif vatandaşlık algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Liselerdeki Öğretmen Ve Öğrencilerin Aktif Vatandaşlık Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi Aktif vatandaşlık, demokratik anlayışı geliştirebilmek, sosyal uyumu artırmak, demokrasisini güçlendirmek isteyen bütün ülkeler için önemlidir. Hak ve sorumluluklarını dengeli bir şekilde yerine getiren aktif vatandaş, bir toplumda tüm vatandaşların birbirine bağlı olduğunu bilir ve kişisel çıkarlarının ötesine odaklanarak toplumu bir arada tutan birleştiriciler haline gelirler. Topluma karşı sorumluluklarını bilen ve yerine getiren, hak ve özgürlüklerin anlamını bilen ve uygulayan, özerk olabilen, karar alma süreçlerine katılan, gönüllü olan vatandaşlar ülkelerinin demokrasisinin gelişmesine katkıda bulunurlar. Bu araştırmanın amacı; liselerdeki öğretmen ve öğrencilerin aktif vatandaşlık algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Öğretmenlerin de aktif vatandaşlık algıları ve bu konudaki donanımları kadar öğrencilerin aktif vatandaşlık algılarının oluşmasında uygun okul ortamı da etkilidir. Araştırmanın çalışma evrenini 2021 – 2022 Eğitim-Öğretim yılının birinci yarıyılında İzmir il merkezinde bulunan ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler ve öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmaya dahil edilen okullardaki öğrenci sayısı 8298'dür. Araştırmaya dahil edilen okullardaki öğretmen sayısı 1139'dir. Araştırmada öncelikle Aktif Vatandaşlık Algı Ölçeği (AVAÖ) geliştirilmiş ve geçerlilik ve güvenilirlik analizleri tamamlanmıştır. Sonrasında da veriler toplanarak SPSS ve LISREL istatistik paket programları ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, öğretmenlerin aktif vatandaşlık algısı ve alt boyutları cinsiyet, baba öğrenim durumu, ailede sivil toplum kuruluşunda görevli kimse olup olmaması ve alanı dışında hangi sıklıkta kitap, dergi okuduğuna göre farklılık göstermekte olup anne eğitim durumu, meslekteki yılı, öğretmenin kendi öğrenim durumu ve interneti günlük kullanma süresi göre farklılık göstermemektedir. Öğrenci aktif vatandaşlık algısı ve alt boyutlarının ise sınıfa, öğrenim görülen okul türüne, öğrencilerin cinsiyetine, babanın öğrenim durumuna, not ortalamasına, algılanan aile gelir düzeyine, ailede sivil toplum kuruluşunda çalışan birinin olup olmamasına, interneti günlük ortalama kullanım süresine ve ders kitapları dışında hangi sıklıkla kitap, dergi vs. okuduklarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir. Anne öğrenim durumu açısından ise öğrencilerin aktif vatandaşlık algısı ve alt boyutları farklılık göstermemektedir. Anahtar Kelimeler: Aktif Vatandaşlık, Öğretmen aktif vatandaşlık algısı, Öğrenci aktif vatandaşlık algısı, Öğretmen aktif vatandaşlık ölçeği, Öğrenci aktif vatandaşlık ölçeği