İşyerinde ayrımcılık üzerine literatür taraması: Mobbing, cam tavan, cinsel taciz

ÖZET İŞYERİNDE AYRIMCILIK ÜZERİNE LİTERATÜR TARAMASI: MOBBİNG, CAM TAVAN, CİNSEL TACİZ Yeşim ELBİR Yönetim Bilişim Sistemleri Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Ahmet Fazıl ÖZSOYLU Eylül 2022, 138 sayfa Çalışma hayatının evrensel sorunlarından biri olan ayrımcılık kavramı üzerine çok fazla çalışmalar ve araştırmalar yapılmaktadır. Bu konu iş hayatında son derece önemli ve araştırılmaya değer bir konudur. Bu çalışmada ayrımcılığın en önemli alt başlıklarından olan cinsiyet ayrımcılığı konusu incelenmiştir. Bu konunun neden önemli olduğunu açıklamak için yayınlanan cinsiyet ayrımcılığı raporlarını incelemek yeterlidir. Dünya Ekonomi Forumu tarafından 2022'de yayınlanan Küresel Cinsiyet Uçurum Raporuna göre Türkiye toplam 146 ülkenin arasında 124. ülke olarak son sıralarda yer almaktadır. Bu verilere göre Türkiye toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda çok başarılı değildir. Bireylerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlik yaklaşımları gelişmişliğin göstergesidir. O halde bu konuda çözümler aranmalıdır. Çözüm için sorunun tespiti çok önemlidir. Ayrımcılığın nasıl ve neden oluştuğunu belirlemeli ve daha sonra sorunun çözümüne odaklanmalıyız. Bu çalışmanın amacı, cinsiyet ayrımcılığı kavramını tanımlamak, iş yaşamında ortaya çıkan istenmeyen davranışları cinsiyet ayrımcılığı temelinde ele almaktır. Ayrıca araştırmada cinsiyet ayrımcılığı, mobbing, cam tavan ve cinsel taciz konularında en çok alıntı ve atıf yapılan çalışmalar seçilmiştir. Çalışma yürütülürken yabancı, yerli, Ortadoğu, Asya ve Afrika ülkeleri ile ilgili sağlık, eğitim, turizm ve hizmet sektörlerinde gerçekleştirilen çalışmalara öncelik verilerek bir literatür taraması yapılmıştır. Bu çalışmanın ilk bölümünde ayrımcılık konusunu daha anlaşılır ve açıklayıcı hale getirmek için cinsiyet ve toplumsal cinsiyet, cinsiyet eşitliği, eşitsizlik ve ayrımcılık kavramları incelenmiştir. İkinci bölümde toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin kuramsal yaklaşımlara ve toplumsal cinsiyet ayrımcılığına ilişkin kuramsal yaklaşımlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, cinsiyet ayrımcılığı başlığı altında iş hayatında istenmeyen davranışlar arasında yer alan mobbing, cam tavan ve cinsel taciz kavramları kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, istenmeyen davranışlarla ilgili geniş bir literatür taraması yapılmıştır. Literatür taraması, kavramların ilk ortaya çıkışından bugüne kadar yapılan çalışmalar incelenerek belirli sektörlerdeki çalışmalar dikkate alınarak yapılmıştır. Son bölümde ise geniş literatür taramasından elde edilen bilgiler ışığında konuyla ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır. Bu çalışmanın sonucuna göre birçok farklı ülkede, farklı sektörlerde ve çeşitli kademelerde ayrımcılık ve cinsiyet eşitsizliği varlığı açıkça ortaya konulmuştur.Ayrımcılık kavramı iş dünyası için oldukça yaygın ve tanıdık bir konudur. İş dünyasında kadın çalışanların erkek çalışanlara göre daha fazla ayrımcılığa maruz kaldığı gözlenmiştir. Bu konunun ne kadar önemli olduğu fark edilmeli ve çözüm için gerekli çalışmalar yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: ayrımcılık, cam tavan, mobbing, cinsel taciz