Lymnaea stagnalis Linnaeus, 1758 (Gastropoda:Pulmonata)'da histopatolojik değişikliklere neden olan kadmiyumun toksisitesi üzerine EDTA'nın koruyucu ve iyileştirici etkileri

Cd, ağır metaller arasında toksik bakımdan cıvadan sonra ikinci sırada gelir. Toksisitesinin canlılar üzerindeki etkisini belirleyebilmek için böyle bir çalışmaya karar verildi. Bu deneysel çalışma için, kontrol, 63.4 ? g/l, 31.7 ? g/l, 15.85 ? g/l ve 7.92 ? g/l Cd konsantrasyonlu olmak üzere toplam beş grup seçildi. Çalışmamızda 28 günlük Cd uygulaması sürecini, 28 günlük EDTA uygulaması ile iyileşme süreci izledi.Cd uygulama ve iyileştirme evresinde, histopatolojik çalışma ve kimyasal analizler için, uygulamanın 7., 14., 21. ve 28. günlerinde ve iyileştirmenin 14. ve 28. günlerinde salyangozlar dissekte edilerek ayak, manto ve hepatopankreas dokuları alındı.Cd uygulaması sonucunda; ayakta mukositlerin, pigment ve protein hücreleri ile lipid vakuollerinin sayısında artış, epitelde deskuamasyon görüldü. Kas fibrillerinde atrofi, piknotik hücre ve çift çekirdekli hücre gibi nekrotik yapılar saptandı. Mantoda, kas fibrillerinde atrofi, bağ dokusu hücreleri ve lipid vakuollerinde artış gözlendi. Ayrıca epitelde de deskuamasyon meydana geldi. Hepatopankreasta, hemolenfatik alanların ve tübüllerarası boşlukların genişlemesiyle, lipid vakuolleri ve amöbositlerde artış gözlendi. Epitelde deskuamasyon, tübüllerde ise vakuolleşme oluştu. Lezyonların şiddeti artan Cd konsantrasyonuna ve zamanın ilerlemesine bağlı olarak artış gösterdi. Değişikliklerin çoğu geri dönüşümlüydü. Ancak iyileştirme periyodu sonrasında az da olsa histopatolojik lezyonlara yine de rastlandı. Elde edilen histopatolojik bulgular yorumlandı ve fotoğrafları çekildi.Dokulara ait kimyasal analizler için dokulardaki kadmiyum düzeyi İndüktif Eşleşmiş Plazma-Optik Emisyon Spektroskopisi (ICP-OES) ile ölçüldü. Ölçümler sonucunda; en fazla Cd birikimi hepatopankreasda, sonra ayakta, en az da mantoda tespit edildi. İyileştirme süreci sonunda dokulardaki Cd düzeyi, belirli oranlarda azaldı.