M. 1903 (h. 1321) tarihli Sâlnâme'ye göre Cezâyir-i Bahr-i Sefîd vilâyeti

M. 1903 (H. 1321) Tarihli Sâlnâme'ye Göre Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Vilâyeti? adlı yüksek lisans tezimiz vilâyetin son sâlnâmesi özelliğine sahip olan M. 1903 (H. 1321) tarihli Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Sâlnâmesi'nin transkripsiyonundan ve bu sâlnâmeye dayanarak adı geçen vilâyetin idari, ekonomik, demografik, sosyal ve kültürel açıdan değerlendirilmesinden ibarettir. Söz konusu sâlnâmedeki bilgiler Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Vilâyeti ile ilgili pek çok konuyu aydınlatmaya yardımcı olmaktadır. Yüksek lisans tezimiz altı bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölüm sâlnâmeler ve Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Sâlnâmeleri hakkında bilgi, ikinci bölüm coğrafi konum ve Ege Adalarında Türk egemenliğinin kurulması, üçüncü bölüm 1903 tarihli Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Vilâyeti'nin idari yapısı, dördüncü bölüm Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Vilâyeti'nin ekonomik durumu, beşinci bölüm 1903 tarihli Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Sâlnâmesi'ne göre Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Vilâyeti'nin demografik, sosyal ve kültürel özelliklerinden meydana gelmektedir. Altıncı bölümde ise M. 1903 (H. 1321) tarihli Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Sâlnâmesi'nin transkripsiyonuna yer verilmektedir. M. 1903 (H. 1321) tarihli Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Sâlnâmesi'nde vilâyetin öneminden dolayı Osmanlı Devleti'nin vilâyetin idaresine tecrübeli ve iyi yetişmiş Müslüman yöneticileri atadığı görülmektedir. Bununla birlikte gayrimüslimlerin de yönetimde görev aldıkları ve Osmanlı idaresinin hoşgörüsü altında yaşadıkları anlaşılmaktadır. Ayrıca vilâyette Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinin yeniliklerinin uygulandığı da müşahede edilmektedir. Cezâyir-i Bahr-i Sefîd Vilâyeti'ni oluşturan adaların büyük bölümünün tarıma elverişli olmamasından dolayı vilâyet halkı, tarım haricinde çeşitli geçim kaynaklarına yönelmiştir. Fetihten sonra Ege Adalarının Türkleşmesi amacıyla Anadolu'dan göçler yaptırılmışsa da Adalardaki Rumlar genelde nüfus ekseriyetini korumuştur.