M.ö. 6. yüzyılda Orta Anadolu: Tarihsel kayıtlar ve yeni arkeolojik keşifler ışığında genel bir değerlendirme

M.Ö. 6. yüzyıl Ön Asya için önemli bir eşiktir. Günümüz Doğu ve Batı uygarlıklarının rol-model aldıkları tarihsel fikir ve şahsiyetler bu yüzyılda daha net görülebilmektedir. Geçmişte iki uygarlık birbirini takip eden büyük zaferlerle kendi idealleri adına yeni topraklar kazanırken, aldıkları mağlubiyetlerle karşı tarafın yönetimi altında yaşamak zorunda kalmışlardır. Söz konusu zorunluluk bir süre sonra farklı kültürlerin kaynaşarak yeni kültürel öğeler üretmelerine olanak tanımıştır. Yüzyıl başında iki uygarlığın temsilcileri olan Medler ve Lydialılar karşı karşıya gelmiş ve yenişememişlerdir. Aralarında imzalanan anlaşmayla çatışmalar sonlandırılmış ve krizin nihai çözümü ileri bir tarihe ertelenmiştir. Yüzyıl ortasına gelindiğinde öyle anlaşılıyor ki, tarafların birinde yaşanan temsilci değişikliği karşı tarafın anlaşmayı artık hükümsüz saymasına neden olmuş ve taraflar arasında tampon bölge görevi üstlenen Kızılırmak kavsinde çatışmalar yeniden başlamıştır. Antik Yunan geleneğini izleyen anlayışlar Kızılırmak nehrini Medler ve Lydialılar arasında sınır tayin edip nehrin doğusunda imparatorluk seviyesine ulaşan bir Med hâkimiyeti olduğunu kabul etmektedirler. Bu çalışmada M.Ö. 547'de gerçekleşen Pteria ve hemen ardından kesin Pers zaferiyle sonuçlanan Thymbra Savaşları öncesinde Kızılırmak kavsindeki Med yayılımının şekli, bu iki savaş sonrasında Pers yönetim modeli olan satraplığın kavis içindeki gelişim aşaması ve hem savaş öncesi hem de sonrasında kavis içinde kalan topluluklar tarihsel kayıtlar ve yeni arkeolojik çalışmalar dâhilinde incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı M.Ö. 6. yüzyılda Orta Anadolu'nun, özellikle de Kızılırmak kavsinin politik ve kültürel yapısının daha iyi anlaşılabilmesi adına yeni yaklaşım ve öneriler geliştirmek ve yine mevcut olanlara katkı sağlamaktır.