M.Ö. birinci bin yılda Kommagene

Fırat nehri geçişlerinin sağladığı stratejik konum, M.Ö. 3. Binyıldan itibaren, Kommagene bölgesindeki tüm uygarlıklar için sürekli şekilde, çok önemli olagelmiştir. Bu çalışma, Hitit İmparatorluğu'nun yıkılışı sonrası bölgede ortaya çıkan Kummuh/Kumaha krallığının güçlü Asur ve Urartu krallıkları arasındaki konumu ve Pers dönemine kadar uzanan tarihsel süreç hakkındaki sorunsalı çözmeye yöneliktir. Babil egemenliğinin bitişinden Pers dönemi sonuna kadar, bölge ile ilgili yazılı belgelerin olmaması en büyük problemi oluşturmaktadır. O dönemde bölgenin güçlü krallıkları arasındaki zayıf konumu, Hellenistik ve Roma döneminde de devam etmiştir. Hellenistik dönemde görülen yoğun Pers etkisinin kökenlerinin Demir Çağında bölgede ne kadar etkili olmuş olduğu, ilerde yapılacak olası arkeolojik ve tarihsel çalışmalarla kendisini gösterecektir. Anahtar Kelimeler: Kummuh, Kumaha, Kommagene, Geç Hitit, Persler, Arkeoloji