Maden ocaklarında peyzaj onarımı ve planlarının hazırlanması: Kastamonu-Devrekani örneği

İnsanların artan hammadde ihtiyacıyla birlikte artan madencilik faaliyetlerinin doğaya en çok zarar veren şekli açık ocak madenciliğidir. Açık ocak madenciliğinde arazi formu, bitki örtüsü ve yaban hayatı, alt yapı, hidrolojk yapı vb. açısından sorunlar oluşmaktadır. İnsanoğlu özellikle doksanlı yıllardaki uluslararası konferanslar neticesinde (Birleşmiş Milletler Rio Çevre ve Kalkınma Konferansı vb ) çevre konusunda hassasiyetle durmaktadır. Çevresel hassasiyetlerin giderilmesindeki en önemli araçlardan birisini de peyzaj onarım çalışmaları oluşturmaktadır. İnsan müdahaleleri ve doğal afetler gibi etmenler karşısında tahrip edilen alanları doğaya yeniden kazandırmak için gerçekleştirilen peyzaj onarımı /doğa onarımı ile; tahrip edilmiş alanların çevresel, sosyal ve ekonomik faktörler açısından tamamen eski haline getirilmesi (restorasyon), iyileştirilmesi (rehabilitasyon), farklı kullanımlara çevrilmesi (reklamasyon) sağlanmaktadır. Bu çalışma kapsamında Kastamonu Devrekani ilçesinde bulunan krom madeni açık ocak işletmesi örnek alan olarak seçilmiştir. Çalışma alanında faaliyetler 2008 yılından bu yana devam etmektedir. Çalışmada öncelikle peyzaj onarım sürecinin faaliyet öncesi, sırası ve sonrasına ilişkin bir süreç akış yöntemi geliştirilmiştir. Belirlenen yöntem dahilinde araştırma alanında coğrafi bilgi sistemleri ortamında toplanan ve arazi gözlemleri ile de ortaya konulan doğal ve kültürel peyzaj elemanlarına ilişkin verilerden yararlanılarak faaliyet öncesi, sırası ve sonrasına ilişkin sorunlar ortaya konulmuş bazı öneriler getirilmiştir. Öneriler rehabilitasyon ve reklamasyon odaklı olarak yapılandırılmıştır. Ayrıca araştırma alanı ve yakın çevresine ilişkin 200 kişiye uygulanan anket çalışması ile yöre insanının peyzaj onarım çalışmalarına ilişkin düşünceleri araştırılmıştır. Değerlendirmede SPSS 20.00 sürümü kullanılmış, betimleyici analizlerle birlikte ki kare testi uygulanmıştır. Sonuçta peyzaj onarım çalışmalarının peyzaj planlama yaklaşımlarının sadece madencilik faaliyetlerinde değil tüm müdahale görmüş peyzajlarda uygulanması gerektiği ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda peyzaj onarım süreçlerinin faaliyet öncesi, sırası ve sonrasına uygun olarak disiplinler arası bir grup tarafından hazırlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.