Madenköy (Siirt-Şirvan) bakır yatağının jeokimyasal incelenmesi ve rezerv hesaplaması

ÖZET Yüksek Lisans Tezi MADENKÖY (SİİRT) BAKIR YATA?ININ JEOKİMYASAL İNCELENMESİ VE REZERVLERİNİN HESAPLANMASI Dicle Bal Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı 1995 Siirt Madenköy bakır yatağı, Siirt îli'nin Şirvan ilçesine bağlı Madenköy' de bulunmaktadır. Yatak sahasında, Bitlis Masifi'ne ait rekristalize kireçtaşları, volkanik kayaçlar (spilit, diyabaz, porfiri spilit) ve bunlarla ardalanan çamurtaşları, kireçtaşları ile bunların bireşleri bulunmaktadır. Yatak, tektonik olarak çok kırıklı bir yapıya sahiptir ve bölgedeki faylanmalar, cevherleşmeden sonra meydana gelmiştir. Cevherleşme, spilit ve diyabazlara bağlı olarak gelişmiştir. Uzunluğu, yaklaşık 400 m, kalınlığı 150 m civarındadır. Kökeni volkanosedimenter olarak yorumlanmaktadır. Makroskopik olarak, masif ağsı ve saçınımlı cevher tipleri mevcuttur. Cevher 50o,lik eğimle KD' ya dalmaktadır.n Ana cevher mineralleri, çoğunluk sırasına göre, pirit, manyetit ve kalkopirittir. Bunlarla birlikte, yer yer yaygın şekilde sfalerit, hematit, lökoksen, galenit ve kromit de bulunmaktadır. Gang mineralleri klorit, kalsit, dolomit ve kuvarstır. Bu araştırmada yataktaki Cu, Pb, Zn, Fe ve S elementleri jeokimyasal ve jeoistatiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Pb-Cu-Zn, S-Cu-Zn, Fe-Cu-Zn üçgen diyagramları ile yatakta sırasıyla S, Fe, Cu, Zn ve Pb zenginleştiği saptanmıştır. Pb-Cu- Zn üçgen diyagramında Cu yoğundur. Buna göre Siirt Madenköy bakır yatağı Cu-Zn tipi masif sülfit yatağıdır. Yataktaki orantı efekti her tarafta aynı değildir. Sıklık dağılımları analizleri, Cu, Pb ve Zn elementlerinin logaritmik normal dağıldığını göstermektedir. Korelasyon analizi, Cu ile Pb, Zn, S ve Pb ile Zn arasında belirgin bir pozitif bağıntıyı vermektedir. Derinlikle Cu-Fe artmaktadır. Buna karşın Pb, Zn, S azalmaktadır. Bu, yatağın masif sülfit yatağı olduğunu destekleyen önemli bir bulgudur. Varyogram incelemeleri ile cevherin fakir ve zengin cevher olarak ardalandığı (hole effect) ve yatakta yerel anizotropi olduğu görülmüştür. Yapılan rezerv hesaplarına göre yatağın toplam rezervi yaklaşık 14,3 mil. t 'dur. Bunun 13 mil.t'u görünür, 1,3 mil.t'u da muhtemel rezervdir. Toplam rezervin ortalama Cu tenörü % 2.01, Pb tenörü % 0.20 ve Zn temörü de % 0.54' tür.