Elektroakustik müzikte büyülü gerçekçilik: Alan kayıtlarının kompozisyonel malzeme olarak kullanımı

Büyülü Gerçekçilik günümüzde çoğunlukla edebiyatta görülen, resim ve sinemada da ifade bulmuş ilham verici bir sanat akımıdır. Kısaca, "büyülü ögenin betimlenen gerçeklik içinden organik olarak büyüdüğü", gerçekçilik ile fantezinin kombinasyonu olarak tanımlanabilir (Faris, 1995: 163). Alan kayıtları —'gerçeği' öyküsel olarak sunmalarından kelli— herhangi bir yapay ses dünyasıyla harmanlandığında, büyülü gerçekçiliğin gerektirdiği dualitenin elektroakustik müzikte de ortaya çıkabileceğini öne sürüyorum: Çünkü enstrümanlarla veya elektronik, sentetik, dönüştürülmüş, işlenmiş, değiştirilmiş ya da şekillendirilmiş seslerle 'yarattığımız' ses dünyası aslında gerçek hayatta var olmadığından, böyle bir elektroakustik çalışmanın fantastik içeriği olarak ele alınabilir. Her ne kadar 'alan kayıdı' tabiri bir belgeleme aracı olarak anlaşılmaya elverişliyse de, ben gerçekle etkileşime girmenin yaratıcı bir yolu olarak kullanmayı tercih ediyorum. Günlük sesleri dinlemek ya da sadece algıda seçicilik olarak onları duymak besteciler için bir ilham rehberi olduğundan, kendi dinlemelerimizi kaydetmek, klasik kompozisyonel yaklaşımlardan mutlak bir azat hissiyle birlikte, alternatif perspektifler sunabilir. Kaldı ki 20. yüzyılda 'müzik' ile 'ses' arasındaki sınırların kalkması 21. yüzyılda 'ses'e karşı bir ilgi patlamasıyla sonuçlandı. Nitekim alan kayıtları çağdaş sahnede kompozisyonlarda, performanslarda, enstalasyonlarda, multimedyada ve ses haritalarında faaliyet alanı buldu. Kaydetmek, bir operasyon olarak, dinleme deneyimini amplifiye etmenin bir yoludur. O yüzden bu araştırmanın ilgi odağı elektroakustik kompozisyonlara dönüşmüş dinleme deneyimleridir. Bu araştırmada Büyülü Gerçekçilik bir yazınsal janr olarak analiz edilmiş ve dört temel niteliği kısaca anlatılmıştır. 'Uzlaşmaz dünyaların iç içe geçmesi', 'postkolonyalizmin eleştirel merceği', 'yeni alan, zaman, kimlik oluşumu' ve 'mitik öyküleme' olarak başlıklandırdığım bu özelliklerin, alan kayıtları kullanan bazı elektroakustik çalışmalarda da sağlanabileceği gösterilmiştir. Bu bağlamda iyi birer rol model olabileceklerini düşündüğüm on adet elektroakustik müzik örneği incelenmiştir. Ayrıca, büyülü gerçekçilik ile alan kayıdı arasındaki tarihsel bağlantıların izi sürülmüştür. Araştırmam, her ikisinin de kökeninin 1920'lerin Weimar Almanyası'nda olduğunu göstermiştir. Böylece sinematik kayıt, yeni nesnellik, somut müzik, sürrealizm kavramları arasında bir ilişki ağı olduğu; ve bu ilişki ağının da bu araştırmanın argümanını oldukça desteklediği saptanmıştır.