Mahalle tasarımının yürünebilirlik algısı üzerinde etkisi: Düzce kent merkezi

Bir alandaki yürüme koşullarının yayalar için uygun olması yürünebilirlik olarak ifade edilmekte, yürünebilir kentsel alanların insan hayatına olumlu etkileri literatürde sıkça vurgulanmaktadır. Yürünebilirlik algısı ise yayaların kentsel çevrede yürüme faaliyetini gerçekleştirirken bireysel olarak ne hissettiği anlamına gelip, literatürde sübjektif ve objektif olarak iki başlık altında değerlendirilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, mahalle ölçeğindeki fiziksel tasarımın ve yaşayanların sosyo-demografik özelliklerinin yürünebilirlik algısı ile ilişkisini ortaya koymaktır. Bu tez kapsamında, konuyla ilgili olan ulusal ve uluslararası literatür taranmış, yürünebilirlik algısını etkileyen etmenler gruplandırılarak 2 başlık altında toplanmıştır. Sosyo-demografik yapı başlığı altında bireysel özellikler; fiziksel çevre tasarımı başlığı altında ise açık ve yeşil alanlara erişim, karma kullanım düzeyi ile kullanımlar arasında erişim ve bağlantı düzeyi irdelenmiştir. Çalışma alanı Düzce Kent merkezinde yer alan Avni Akyol ve İnönü Parkları merkez olarak 22 mahalle ile sınırlandırılmıştır. Tezin hipotezlerinin test edilebilmesi için hem sübjektif hem de objektif değerlendirmeler yapılmıştır. Subjektif değerlendirme içerisinde görüşme yöntemine, objektif değerlendirme içerisinde ise içerik analizi ve ikincil veri analizi yöntemi ile mekânsal analizlere başvurulmuştur. Mekânsal Analizler için çalışma alanına ait 1/1000 ölçekli Düzce Uygulama İmar Planı'ndan yararlanılmış veri katmanları Coğrafi Bilgi Sistemler (CBS) 10.1 programında işlenmiştir. Mekânsal analiz kapsamında alan kullanım tipleri belirlenmiş, Ağ Analizi (Network Analysis) ile yeşil alan erişim mesafesi ve süresi ölçülmüştür. Kentsel yeşil alanlara erişimi saptamak amacıyla Avni Akyol ve İnönü Parkları Ağ Analizi yapılacak kentsel yeşil alanlar olarak seçilmiştir. Mekânsal analizlerden elde edilen erişim süreleri ve erişim mesafeleri ile sözlü görüşmelerden elde edilen veriler, Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 22.0 yazılımına aktarılmış ve bu kapsamda bağımsız iki örnek T-Testi, tek yönlü varyans analizi, basit korelasyon analizi ve iki yönlü varyans analizi testleri yapılmıştır. Elde edilen veriler, bulgular bölümünde çizelgelerle belirtilmiş olup sonuçlar tartışılarak alternatif çözüm önerileri ortaya konulmuştur. Yürünebilirlik algısının kentte yaşayan bireylerin algılarına göre farklılık gösterdiği, kentsel açık ve yeşil alanlara erişim mesafesinin ve süresinin bireylerin yürünebilirlik algıları üzerinde etkili olduğu görülmüştür.