Manastırlı Mehmet Rif'at'ın Mecâmi'ü'l-Edeb adlı eserinin "İlm-i Bedî" kısmı

Belagât "söz sanatlarını inceleyen bilim dalı, sözle inandırma yeteneği, iyi konuşma" gibi anlamlara gelmektedir. Edebiyatta bir ilim olarak ele alındığında ise "bir konuyu tüm yönleriyle anlayıp yanlışa ve eksik bir duruma yer bırakmadan, yorum gerekmeyen düzgün anlatma sanatı" olarak bilinir. Manastırlı Mehmet Rifat tarafından yazılan Mecâmiü'l-Edeb adlı eserde de belâgatın bilinmeyen yönlerinin ortaya konulduğunu, sözün daha iyi ve güzel bir şekilde nasıl ifade edildiği görülür. Mehmet Rifat'ın Mecâmiü'l-Edeb adlı eseri Arap, Fars ve Türk belâgatının harmanlandığı eserlerden biri olarak karşımıza çıkar. Günümüze kadar Mecâmiü'l-Edeb adlı eserin "İlm-i Bedi" kısmı üzerine kapsamlı bir çalışma yapılmadığı gibi, eserin günümüz alfabesine aktarımı da yapılmamıştır. Tezin amacı; söz konusu ihtiva ettiği hususları ortaya koymak, edebiyat tarihi açısından yeri ve önemini belirlemektir. Eser üç bölümden oluşmaktadır. Esere "mukaddime" ile giriş yapılarak bu bölümde Bedî'nin tanımı yapılmıştır. Diğer iki bölümde de söz sanatları ele alınarak Arapça, Farsça ve Türkçe örneklerle anlatım desteklenmiştir. Bu tez çalışmamız Manastırlı Mehmet Rifat'ın İlm-i Bedî adlı eserinin inceleme ve çeviriyazı çalışmasıdır. Çalışma; giriş iki bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmiştir. Giriş bölümünde, "belâgat" terimi ve belâgatın tarihî gelişimi üzerine durularak, eserin yazarı olan Manastırlı Mehmet Rifat'ın hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde İlm-i Bedî'nin tanımı yapılarak, şekil ve muhteva bakımından incelenmiştir. İkinci bölümde eserin çeviriyazı metnine yer verilmiştir. Ardından da sonuç ve kaynakça bölümüne yer verilmiştir.