Medeni usul hukukunda hukuka aykırı deliller

Hukuka aykırı deliller meselesinin temelindeki soru, gerçeğe uygun ama hukuka aykırı mı, yoksa hukuka uygun ama gerçeğe aykırı mı karar verilirse hüküm adaletli olur sorusudur. Bu soruya çeşitli hukuk sistemlerince verilen üç farklı cevap bulunmaktadır. Mutlak kabul görüşü gerçeğe uygun karar verilmesine üstünlük tanır. Bu nedenle delil nasıl elde edilmiş olursa olsun, hukuka aykırı da olsa dikkate alınmalıdır der. Mutlak ret anlayışı hukuka aykırı delilleri, hatta bu deliller vasıtası ile ulaşılabilecek diğer delilleri de hükme esas almaz. Esnek görüş ise, delil elde edilirken temel hak ve özgürlükler ihlal edilmişse delilin dikkate alınmaması gerektiğini ama diğer tüm hukuka aykırılık hallerinde delilin kullanılıp kullanılmayacağının hakimlerin takdirinde olması gerektiğini savunur. Türk Hukuku'nda Anayasa'nın 2 nci, 36 ncı, 38 inci, 138 inci, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 217 nci ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 189 uncu maddeleri ile mutlak ret görüşü benimsenmiştir. Medeni usul hukukundaki hukuka aykırı delilleri kullanma yasağı kamu düzenindendir ve mutlak emredicidir. Kural uygulanırken tezde önerildiği üzere dört temel aşaması olan bir değerlendirme yapılırsa hükmün sert lafzı yumuşatılabilir ve katı bir şekilde uygulanmasının yol açabileceği adaletsizlikler önlenebilir.