Beliren yetişkinlerde ebeveyne bağlanmanın evlilik uyumunu yordamasında evlilik ilişkisi inançları ve ilişki bağımlılığının aracı rolü

Bu araştırmada, beliren yetişkinlikte ebeveyne bağlanmanın evlilik uyumunu yordamasında evlilik ilişkisi inançları ve ilişki bağımlılığının aracı rolü etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 18-35 yaş aralığında olan yetişkin bireylerden 419'u kadın, 381'i erkek olmak üzere toplam 800 kişiden oluşan araştırmada kullanılan veri toplama teknikleri, anket yöntemi ile toplanmış olup bu doğrultuda araştırmaya katılan bireylere Anne-Baba Bağlanma Ölçeği'nin Anne-Baba Formu, Spann Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmanın yordanan değerleri olan evlilik ilişkileri inançları, 'Evlilik İlişkisi İnançları Ölçeği' kullanılarak, ilişkide bağımlılık, 'Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği' kullanılarak, evlilik uyumu, 'Evlilik Uyumu Ölçeği' kullanılarak, yordayıcı değişkene ilişkin veriler ise 'Ana-Babaya Bağlanma Ölçeği' kullanarak elde edilmiştir. Verilerin analizi 800 kişilik beliren yetişkin örneklemi içinden 528 evli beliren yetişkin seçilerek yapılmıştır. Verilerin analizi yapılırken SPSS 24 ve AMOS 25 paket programlarından yararlanılmıştır. Verilerin normal dağılıma sahip olup olmadıkları verilerin Skewness (baskıklık) ve Kurtosis (çarpıklık) değerleri incelenerek karar verilmiştir. Buna göre, ebeveyne bağlanma için bu değerler sırasıyla -.591 ve .349; evlilik uyumu ve aile işlevi için -.774 ve -.730 arasında; evlilik ilişkisi inançları için .443 ve -.304 ve son olarak ilişki bağımlılığı için .479 ve -.545 olarak elde edilmiştir. Elde edilen z-puanlarının -1.96 ile +1.96 arasında değişmesi verilerin normal dağılım gösterdiğine işaret etmektedir. Verileri analiz yöntemi olarak, araştırmanın sürekli değişkenleri arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı (r) aracılığıyla elde edilmiştir. Ayrıca, evli bireylerde evlilik ilişkisi inançlarının ve ilişki bağımlılığının ebeveyne bağlanmanın evlilik uyumu ve aile işlevlerini üzerindeki etkisinde aracılık rollerinin olup olmadığını belirleyebilmek için Bootstrapping (yeniden örnekleme) yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, ebeveyne bağlanma (eb), evlilik ilişkisi inançları (eii) ve ilişki bağımlılığı (ib), evlilik uyumunu (eu) yordamaktadır. Ayrıca çalışma kapsamında ebeveyne bağlanma (eb) ve evlilik uyumu (eu) gibi temel değişkenlerin yanı sıra modele aracı değişkenler olarak dâhil edilen evlilik ilişkisi inançları ve ilişkilerde bağımlılık değişkenlerinin de karşılıklı birbirlerini yordama durumları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre evlilik ilişkisi inançları, ilişki bağımlılığını ve ilişki bağımlılığının, evlilik ilişkisi inançlarını yordamakta olduğu tespit edilmiştir. Aracı değişkenler olan eii ve ib değişkenlerinin, kısmi aracılık rolü üstlendikleri ortaya konulmuştur. Beliren yetişkinlik döneminin 18-35 yaş aralığını kapsadığını ön gören çalışmada, beliren yetişkinlik dönemindeki evli bireylerin anne-baba bağlanma stillerinin, evlilik uyumlarını, ilişki bağımlılıklarını ve evlilik ilişkisi inançlarını nasıl etkilediği ortaya konmuştur. Anahtar kelimeler: Beliren yetişkinlik, bağlanma, evlilik uyumu, ilişki bağımlılığı, evlilik ilişkisi inançları Danışman: Prof. Dr. Mehmet GÜNDOĞDU, Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Mersin.