Mehmed Kâmil Efendi ve Muhammed Abdulhay Kurbanali'nin Tecvîd risalelerinin tanıtımı ve mukayesesi

Bu çalışmada Mehmed Kâmil Efendi ile Abdulhay Kurbânali Efendi ve onların tecvîd risaleleri mukayeseli olarak tahlil edilmiştir. Mehmed Kâmil Efendi'nin eseri Mükemmel Tecvîd -i Reşadiye, Abdulhay Kurbânali'nin eseri ise Fenn-i Tecvîd' dir. Mükemmel Tecvîd -i Reşadiye, 56 sayfa, Fenn-i Tecvîd 27 sayfadır. 1914 basımı olan, Mükemmel Tecvîd kendi içinde iki kısma ayrılmaktadır. Eserde konuların ilk kısmı Tecvîd -i Reşadiye, ikinci kısmı ise Alelade Tecvîd başlığı altında işlenmiştir. Birinci kısım 25 babdan oluşmaktadır. Bu derslerde muhteva olarak Kur'an-ı Kerim'i tecvîd li okumanın önemi, harflerin mahreçleri ve sıfatları ve son olarak da Kırâat ilminin genel konuları incelenmiştir. İkinci kısım 27 babtan oluşmaktadır. Bu derslerde tecvîd konuları; med konusu ve çeşitleri, idgâm bahsi ve çeşitleri, kalkale, sekte gibi konular ele alınmıştır. Fenni Tecvîd eseri ise 1932 yılında basılmış olup, diğer esere nazaran konular sade bir uslûb ile Kırâat konularına girmeden tecvîd konuları sırasıyla incelenmiştir. Eser 27 babtan oluşmaktadır. İçerik olarak med konusu, çeşitleri, idgâm bahsi, harflerin sıfatları ve mahreçleri, râ harfinin hükümleri gibi konular klasik usûl ile işlenmiştir. Her iki eser klasik kırâat ve tecvîd kaynakları perspektifinde, genel itibariyle birbirine benzer bir metotla telif edilmiştir. İki eseri birbirinden ayıran noktaya gelecek olursak, Mükemmel Tecvîd 'de, konular daha geniş ve kullandığı dil ile daha lügatlık bir anlatım tercih edilirken, Fenn-i Tecvîd adlı eserde, tecvîd konuları öz ve ayrıntıya girmeyen bir tarzda ele alınarak, konular oldukça sâde bir dille anlatılmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde; tecvîd ilmine genel bir giriş ile eserlerin okutulduğu dönemdeki eğitim kurumlarındaki Kur'an eğitiminin müfredatı verilmiştir. İkinci bölümde müelliflerin biyografilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise tecvîd eserlerinin mukayesesi yapılmıştır. Eserlerde verilen bilgiler bu alanda yazılan diğer eserlerdeki bilgilerle mukayese edilerek, eserlerin tecvîd ilmindeki konumu tespit edilerek ortaya konmaya çalışılmıştır.