At the intersection of center and periphery: Kurdish language in the Turkish Monolingual sphere

Bu tez, tekdil paradigması, Dünya Edebiyatı sistemi ve onun temel aracı olarak görülen çeviri meselesine odaklanır. Türk Edebiyatı ve Kürt Edebiyatı, Kürtçe ve Türkçe, Türkiye'nin çok dilli yapısı nedeniyle, bir yandan bu kavramlar için elverişli bir karşılaştırma alanı sağlarken diğer yandan, tekdil paradigmasının sınırlarını ve dünya edebiyatı dinamiklerinin merkez ve çevre ilişkilerini sorgulama imkânı yaratır. Kürtçe ise bir yandan tek-dil paradigmasının sınırlarına takılarak varlığını Türkçe dilinde, Türkçe romanlarda sürdürürken, öte yandan kendi bağımsız varlığını çeviri ve dünya edebiyatı eksenine eklemlenme üzerinden inşa etmeye çalışır. Anadili Türkçe olmadığı halde Türkçe yazan Ayhan Geçgin ve Mehtap Ceyran'ın romanları, bu tek-dil alanı içinde kendine yer eden Kürtçenin izlerini takip etmeyi sağlar. Öte yandan Kürtçe iki yönlü çeviri ili kendi edebi alanını üretmeye çalışır. Bu edebi üretim çabasının ilk aksi olan Türkçe'den Kürtçe'ye yapılan çeviri çalışmaları, tek-dil paradigmasının bir yansıması olarak ortaya çıkar. Bir ulus devlet çatısına sahip olmayan Kürtçe, kendi tekdil inşasını çeviri üzerinden yaparken, karşısında bir merkez olarak konumlanan Türkçe ile ilişki kurarak edebi alanını genişletir. Bu bağlamda, Kürtçenin edebi ve politik sermayesinin bu ilişkiler ile genişlemesi, tek-dil paradigmasının, çokdilli olduğu düşünülen bugünkü Dünya Edebiyatı sisteminde hala mevcut olan ağırlığının da işaretçisidir. Öte yandan, Bakhtiyar Ali'nin, I stared at the Night of the City romanı Kürtçe'den edebi pazarı geniş olan İngilizce diline çevrilirken, Mehmed Uzun'un Türkçe'nin edebi pazarına grime çabası, Dünya Edebiyatı dinamiklerindeki çoklu Merkez ve çevrelere işaret eder. Bu kavramların buluşma zemini olarak çevre ve merkez kavramlarını, diller hiyerarşisine katkıda bulunan ulus-devlet inşasını, çeviri ve edebi pazarı, bunların yaşam alanı olarak dünya edebiyatı sistemini sorgulamak bu tezin temel çerçevesini oluşturur.