Meşcerelerin gençleştirme ve bakım düzeninin su miktar ve kalitesi açısından optimize edilmesi

Ormanlar genellikle yüksek dağlık kesimlerde dağılış göstermekte ve ormanları oluşturan havzalar içme suyu başta olmak üzere insan ihtiyaçları için pek çok alanda kullanılan suyun temel kaynağını oluşturmaktadır. Ormana yapılacak müdahaleler bu havzalardan elde edilecek olan suyun miktarını, kalitesini, karbon birikim değerlerini ve elde edilecek gelirleri de etkilemektedir. Bu nedenle düzenlenecek kesim planlarının uzun süreçli tahmini için, ormanların sunduğu diğer fonksiyonlara yönelik bilgi eksikliklerinin giderilmesi ve orman dinamikleri ile ilişkilerinin sayısal olarak ortaya konulması gerekmektedir. Bu temel altlık verilerin elde edilmesi için de disiplinler arası çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bu amaçla iki aşamalı olan bu tez çalışmasının ilk aşamasında Tübitak projesi kapsamında havza karakteristikleri ile orman yapısı arasındaki ilişkiler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Elde edilen verilerden ve ilişkilerden sonra örnek bir planlama birimi seçilerek, o planlama birimi için planlama modelinin geliştirilmesi ve farklı amaç fonksiyonlarına yönelik modelden elde edilen çözümlerin uzun dönemli karşılaştırılması hedeflenmiştir. Tüm ormancılık fonksiyonlarının modele entegrasyonu bilgi eksikliklerinden dolayı çok zordur. Bu nedenle bu çalışma kapsamında orman fonksiyonlarından odun üretiminin yanı sıra hidrolojik fonksiyon ve ormanların karbon birikim fonksiyonunun bir planlama yörüngesi boyunca, farklı amaç fonksiyonları ve farklı kısıtlara göre nasıl değişimler gösterdiği, nasıl bir kesim planı düzeni oluşturulduğu anlaşılmaya çalışılmıştır. Planlama tekniği olarak Karışık Tamsayı Programlama Tekniği kullanılmıştır. Optimizasyon modelinin koşturulmasında ve çözümlerin elde edilmesinde GAMS yazılımından faydalanılmıştır. Planlama birimi için yedi farklı planlama stratejisi geliştirilmiş ve bu farklı stratejilere göre kârın maksimize edilmesi amaçlanmıştır. Geliştirilen stratejilerden en yüksek amaç fonksiyonu değeri optimal periyodik alan kısıtının olmadığı stratejide elde edilmiştir. En yüksek su miktarının elde edildiği strateji ise gençleştirilecek alan miktarına yönelik kısıtın olduğu strateji de gerçekleşmiştir. Bağlanan karbon miktarları planlama stratejilerinin çoğunda gençleştirilen alan miktarlarının yüksek olması sebebiyle azalırken, sadece periyodik gençleştirme kısıtı olan stratejide tüm periyotlarda artış göstermiştir. Planlama yörüngesi sonundaki dikili servet miktarları sadece gençleştirme kısıtının olduğu ST7 planlama stratejisinde artmıştır diğer stratejilerde azalmıştır.