Mesnevî'de nefis kavramı

Tasavvuf geleneğinde nefis her zaman göz önünde tutulup, terbiye edilip, hâkim olunması gereken ve bütün kötülüklerin kaynağı kabul edilmiştir. Yine aynı anlayışa göre nefis insanın kişiliğinin mânen olgunlaşmasının önündeki en büyük engeldir. Mutasavvıflar nefsin daha iyi tanınıp bilinmesi, ona karşı tedbirli olunması ve de devamında onun karşısında muvaffâkiyet elde edilmesinin çareleri hakkında çok sözler söylemişler, nazım ve nesir olarak birçok eserler kaleme almışlardır. Bu mutasavvıflardan biri de Hz. Mevlânâ'dır. Özellikle meşhur eseri Mesnevî de bu hususta en önemli tasavvufi eserlerden biridir.Biz bu çalışmamızda Hz. Mevlânâ'nın tasavvufi konularda önemli tespitler içeren ve en önemli eseri olan Mesnevî'de ?Nefis? kavramını ele aldık.İki bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde nefsin manası, Kur'ân-ı Kerîm ve hadislerde geçen, nefis kavramını örnekleyen âyet ve hadisleri belirttik. Sûfîlerin nefis ile neyi kastettiğini ve ona karşı tavırlarının izahını yapmaya çalıştık. Nefsin mertebeleri ve sıfatları hakkında ana hatları ile bilgiler vermeye gayret ettik.Çalışmamızın esasını teşkil eden ikinci bölümde ise Mesnevî'de geçen ?Nefis? kavramını ele alarak bu kavrama Hz. Mevlânâ'nın bakış açısını ortaya koymaya çalıştık. Mesnevî çerçevesinde nefsin tarifini, nefsin daha iyi kavranması için yapılan benzetme ve misalleri çeşitli guruplara ayırarak izahettik. Sonra nefsin sıfatlarını başlıklar halinde ele aldık. Bütün bunlardan sonra nefsi kontrol altına almanın gerekliliği ve bunu elde etmenin yollarını ele aldığımız kısımla çalışmamızı tamamladık.Anahtar Kelimeler: Mevlânâ, Mesnevî, Nefis, Tasavvuf