Metformin ve vildagliptin etken maddeli müstahzarların sıçan telomeraz enzimi ve oksidatif stres parametreleri üzerindeki etkilerinin sağlıklı hücrelerle karşılaştırarak araştırılması

Amaç: Tip 2 Diabetes Mellitus (T2DM), hiperglisemi ve oksidatif stres ile karakterize metabolik bir hastalıktır. Tedavisinde ise ilk tercih olarak metformin ve vildagliptin gibi oral antidiyabetikler uygulanmaktadır. Son zamanlarda metformin, telomeraz (TE) enzim aktivitesi ve buna bağlı olarak telomer uzunluğu ile ilişkili yaşlanma süreci için olası bir anti-katalizör olarak yayınlanmıştır. Deneysel sonuçlara göre metformin, T2DM'nin neden olduğu oksidatif stres seviyesini azaltarak TE aktivitesini arttırmaktadır. Bu nedenle, çalışmanın temel amacı, hem monoterapide (MET ve VILDA) hem de ikili kombine tedavide (MET/VILDA) anti-diyabetiklerin oksidatif stres ve enzimatik savunma sistemi üzerine olan etkilerini yaşlanma süreci ile bağlantılı olarak araştırmaktır. Materyal & Metot: Çalışmada, yetişkin dişi Spraque-Dawley ırkı sıçanlar kullanılmıştır. Denseysel gruplara tek doz i.p. 80 mg/kg streptozotocin (STZ) uygulanarak T2DM oluşturulmuştur. Tedavi grupları 100 mg/kg/gün metformin ve 6 mg/kg/gün vildagliptin ile 8 gün boyunca tedavi edilmiştir. Malondialdehit (MDA) oluşumu, glutatyon peroksidaz (GPx) ve katalaz (CAT) enzim aktivitelerinin spektrofotometrik yöntemle belirlenmesi için eritrosit ve doku örnekleri kullanılırken, Rat-Telomerase ELISA Kit ile TE aktivitesinin belirlenmesi için serum örnekleri kullanılmıştır. Bulgular: MET/VILDA'da eritrosit MDA formasyonu; kontrol, MET ve VILDA'dan anlamlı derecede yüksek bulundu ancak, VILDA'da MDA formasyonu; MET/VILDA ve MET'den önemli ölçüde düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca, VILDA'daki GPx ve CAT enzim aktivitesi; kontrol, MET ve MET/VILDA'dan önemli ölçüde yüksek olduğu görülürken, MET'deki GPx enzim aktivitesi; VILDA ve MET/VILDA'dan önemli ölçüde düşük bulunmuştur. Bununla beraber, TE aktivitesi; MET ve VILDA'da kontrolden önemli ölçüde daha yüksek olduğu görülmüş olup, MET'in TE aktivitesi üzerindeki etkileri VILDA'dan daha yüksek bulunmuştur. Ancak, MET/VILDA'da TE aktivitesi; kontrol, MET ve VILDA'ya oranla daha düşük olarak saptanmıştır. Sonuç: Vildagliptin, oksidatif stresi azaltmak için GPx ve CAT enzim aktivitesini alarma geçirmiştir ancak metformin, GPx'i aktive etmek için yetersiz kalmıştır. Ayrıca Vildagliptin, Metformin gibi TE aktivitesini bir miktar arttırırken, ikili kombinasyon tedavinin TE aktivitesini azalttığı görülmüştür. Anahtar kelimeler: Tip 2 Diabetes Mellitus; Oksidatif Stres; Telomeraz Enzim Aktivitesi