Metin tenkidi prensipleri açısından hadislerin tarih tenkidine arzı ve problemleri

Tarih ve hadis ilmi mazide vuku bulan olayları ve olguları analiz, sentez ve tenkit etmesi bakımından mutabıktırlar. Muhakkak ki bu iki ilim dalı her bakımdan aynı değillerdir. Bu iki ilmin farlı yönleri de olduğu muhakkaktır. Her iki ilim dalı bilgilerin güvenirliği konusunda bir takım metotlar geliştirmişlerdir. Tarih ve hadis ilmi doğruyu ve yanlışı ayırt etme konusunda tenkit ve arz yöntemini kullanmışlardır. Tarih ilmi açısından da hadis ilmi açısından da tenkit ve arz metotları önemlidir. Hadis ilmi aynı zamanda tarihi malumat içeren bir ilim dalıdır. Kendi kurallarını ve hakikatini insanlara, sağlam, sahih ve güvenilir bir şekilde aktarmak için hadis ilmi tarih ilminin verilerinden ve metotlarından faydalanmıştır. Metodik ve akademik anlamda olmasa da tarih ilmi de hadis ilminin verilerinden ve metotlarından faydalanmıştır. Tarih ilminde kullanılan iç ve dış tenkit metodu hadis ilminde senet ve metin tenkidi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu iki ilmin kullandığı tenkit metodunun benzeşen ve farklılaşan yönlerinin olduğu bir gerçektir. Netice itibariyle hadis tenkit sisteminin, tarih tenkit sisteminden daha analitik, daha hassas ve daha kriterci olduğu kanısı bir gerçektir. Hadis ve tarih ilminin birbirinin ilkelerinden sistematik bir şekilde olmasa da faydalandığı gerçeğinden yola çıkarak hadis ve tarih kaynaklarında bulunan metin tenkidi açısından tarihi malumata aykırı rivayetlere dair örnekleri tezimizde yer verdik. Bu rivayetleri değerlendirirken kronolojik manada hadislerin neşrettiği toplumun tarih ve takvim bilgisini de göz önünde bulundurduk. Anahtar Kelimeler : Hadis, Tarih, Tenkit, Metot