Metin yapısı farkındalığının ana düşünceyi belirlemeye etkisi

Metin yapısı farkındalığının okuduğunu anlama için ön koşul olduğu varsayımından hareketle açıklayıcı metin yapısı farkındalığının ana düşünceyi belirleme becerisine etkisini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışma, ilişkisel araştırma tasarımıyla yürütülmüştür. 10-12 yaş grubundaki 361 katılımcının açıklayıcı metin yapısı farkındalığı düzeyi ile ana düşünceyi belirleme becerisi arasındaki ilişki araştırmacı tarafından geliştirilen ölçme araçlarıyla belirlenerek regresyon analizi ile çözümlenmiştir. Buna göre metin yapısı farkındalığı ana düşünceyi belirleme becerisinin anlamlı bir yordayıcısıdır. Açıklayıcı metin yapısı farkındalığı ile ana düşünceyi belirleme becerisi arasında olumlu yönde ve orta düzeyli bir ilişki vardır. Ayrıca metin yapısı farkındalığının alt boyutlarının her biri (tanımlama, sıralama, neden-sonuç, sorun-çözüm, karşıtlık-karşılaştırma) ile ana düşünceyi belirleme becerisi arasında olumlu yönde, orta düzeyli ilişki olduğu saptanmıştır. Metin yapısı farkındalığının okuduğunu anlama, çıkarımda bulunma ve ana düşünceyi belirleme becerisi için gerekli ön bilgilerden biri olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca kız öğrencilerin açıklayıcı metin yapısı farkındalığı ve ana düşünceyi belirleme becerisi erkek öğrencilerden daha yüksektir. Yaş değişkenine göre açıklayıcı metin yapısı farkındalığında anlamlı bir ayrışma saptanmazken sınıf düzeyine göre 6. sınıf öğrencileri lehine bir ayrım gözlenmiştir. Ana düşünceyi belirleme becerisinde 12 yaş grubu, 10 yaş grubuna göre; 6. sınıf öğrencileri, 5. sınıf öğrencilerine göre daha yüksek başarı göstermiştir. Öğrencilerin ana düşünceyi belirleme becerisi beklenen düzeyin altındadır. Son olarak güçlük düzeylerinden elde edilen sonuçlara göre metin yapılarının kolaydan zora doğru sıralaması şöyledir: tanımlama, sorun-çözüm, sıralama, karşıtlık-karşılaştırma ve neden-sonuç. Metin yapılarının öğretiminde bu sıranın izlenmesi önerilmektedir.