Metrolarda yangın güvenlik önlemleri

Dünyanın en büyük buluşlarından biri olan ateş pek çok yerde hayatımızı kolaylaştırdığı gibi kontrol edilmediğinde sonuçları felaketlere neden olan yangınlara yol açabilmektedir. Zamanla medeniyetin ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte artan yangınlar, deprem gibi gerek insan hayatı açısından gerekse maddi açıdan ülkenin gelişimini etkiler duruma gelmiştir. Tarih boyunca meydana gelen yangınlar çok büyük can ve mal kayıplarına sebep olmuştur. Bunun nedeni olarak en başta yangın güvenliği bilincinin yeterince yerleşmemiş olması ve yönetmeliklerin tam anlamıyla uygulanmıyor olması gelmektedir. Yangının oluşumu kesin olarak önlenemese de alınacak önlemler ile vereceği zarar en aza indirilebilir. Yangının vereceği zarardan korunmak amacıyla yapının tasarım, yapım, işletme, kullanım süreci ve bakım süreçleri boyunca yangın güvenliği adına tüm önlemler alınmak zorundadır. Yangın da aynı deprem gibi nerde ve ne zaman olacağı belli olmayan ve sonuçları felaketle sonuçlanan ve genellikle ihmaller zinciriyle oluşan bir olaydır. Fakat ülkemizde yangına deprem kadar önem verilmemekte, tedbirler genellikle üstünkörü alınmaktadır. Başta Soma maden faciası olmak üzere ülkemizde son yıllarda görülen felaketler yangın esnasında yapılması gerekenler hakkında yeterli bilgimiz ve tecrübeli elemanımızın olmayışını ortaya koymaktadır. Yönetmeliklerin yangın için uyarlanması ve daha kapsamlı bir yangın yönetmeliği oluşturulması gerekmektedir. Yapılan bu tez çalışmasında; BYKHY (Binalarının Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik) kapsamında öncelikle yanma ve yangın kavramlarından bahsedilmiş temel bilgilerin oluşması sağlanmıştır. Dünyada meydana gelmiş olan büyük metro yangınlarının nedenleri ve sonuçlarına değinilmiştir. Metrolarda meydana gelebilecek olan yangın olaylarına karşı alınması gereken önlemlerden söz edilmiştir. Bu bağlamda İstanbul metrosunda kullanılan yangın senaryoları, nasıl oluşturuldukları, istasyon ve vagonlarda kullanılan malzeme özellikleri ve hangi yönetmeliklerden yararlanıldığı anlatılmıştır. Metrolarda yangın güvenliği bilincinin oluşturulması doğrultusunda hazırlanan tez çalışması, beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya giriş yapılmış, metrolarda yangın güvenliği konusunda yapılmış olan çalışmalar ve tezler araştırılıp konunun geçmişten bugüne gelişimi ele alınmış ve tezin amacı ortaya konulmuştur. İkinci bölümde yanma ve yangın ile ilgili genel kavramlar detayları ile anlatılmıştır. Ayrıca yangın çeşitleri, söndürme yöntemleri, yangın safhasındaki tehlikeler ve yangının insan vücuduna etkileri bu bölümde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde taşıyıcı sistem elemanlarının yangın güvenliği kapsamında betonarme ve çelik taşıyıcı sistemlerde yangın güvenliği anlatılarak yangın yalıtımı yöntemleri ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde metrolar başlığı altında metrolarla ilgili genel bilgi verilmiş ve metroların tarihçesinden bahsedilmiştir. Ayrıca metrolarda yangın güvenliği kapsamında alınması gereken önlemler, havalandırma ve duman tahliye sistemleri hesapları, metrolarda simülasyon programı sonucu yapılmış olan senaryolar ve son olarak da dünyada meydana gelen büyük metro yangınlarından bahsedilmiştir. Beşinci ve son bölümde ise metrolarda yangın güvenliği için yapılması gerekenlerden ve ülkemizde bu konudaki yetersizliklerden bahsedilmiştir. Ayrıca büyük felaketlerin devamı gelmemesi için alınması gereken önlemlere değinilmiş ve bulgular tavsiye niteliğinde ele alınarak konu ile ilgili oluşturulacak olan yasal düzenlemelere kaynak teşkil edilmiştir.