Metropol kentlerdeki sosyal ve mekansal ayrışma üzerine bir değerlendirme: İstanbul Kemerpark Evleri örneği

Türkiye'de metropol kent kavramıyla birlikte gelişen ve kentlerdeki sosyal ve mekânsal ayrışmanın karşılığı olarak kullanılan kapalı yerleşmeler (gated community), dünyada 1980, Türkiye'de 1990'larda ortaya çıkan yeni bir yerleşim seçeneğidir. Kentin çeper bölgelerinde yer alan ve üst gelir grubunun yaşam tarzına hitap eden bu yerleşmeler, tüm fonksiyonları bünyesinde barındıran güvenli yaşam alanları olarak tanımlanır.Bu çalışmada, 1990'lardan itibaren İstanbul'un farklı bölgelerinde görülen ve sosyo-mekânsal ayrışmaya sebep olan dinamiklerin coğrafi bir yaklaşımla Esenler-Kemerpark Evleri örneğinde incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, kapalı yerleşmeyi temsil eden Kemerpark Evleri ile siteyi çevreleyen eski konut yerleşmelerinden oluşan Kemer mahallesinde anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Doğruluk, geçerlilik ve anlamlılık kriterlerine göre seçilen 211 adet anket SPSS analiz yöntemi ile değerlendirmeye alınmıştır.Elde edilen sonuçlara göre, yeni biçimlenen bu sosyo-mekânsal ayrışma alanda mekânsal, sosyal, kültürel, ekonomik özellikler bakımından büyük farklılıklar görülmekte ve merkez-çevre arasında ciddi bir sosyal ve mekânsal ayrışma yaşanmaktadır. Ayrıca sitenin kurulduğu alanın yer seçiminde ve yaşayanların tercih sebepleri arasında ilk sırada yer alan ulaşımın, bu sahada mekânsal ayrışmaya neden olan en önemli coğrafi faktör olduğu sonucuna varılmıştır. Ek olarak, sosyal statü ve prestij açısından daha elit bir mekanda yaşama isteği, güvenlik vb. faktörler de bu ayrışmayı şiddetlendirmiştir.