Milenyum öncesi ve sonrası tescil edilmiş ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinde tane verimi ve kalitesi için genotip x çevre interaksiyonlarının gge biplot yöntemiyle incelenmesi

Bu araştırma, Trakya Bölgesi'nde 2000 yılı öncesi ve sonrası tescilli veya üretim izinli yirmi beş ekmeklik buğday genotipi ile üç yıl süresince ve üç lokasyonda olmak üzere toplam dokuz çevrede tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırma ile tane verimi ve bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, hasat indeksi gibi verim komponentleri ile bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı, gluten oranı, gluten indeksi, sedimantasyon değeri gibi kalite parametreleri için GGE biplot yöntemiyle değerlendirilmelerin yapılması amaçlanmıştır. GGE Biplot yöntemi ile beraber, stabilite analizlerinden regresyon katsayısı, regresyon hattından sapmaların varyansı, varyasyon katsayısı, ekovalans stabilite indeksi, belirtme katsayısı, stabilite varyansı ve geometrik adaptabilite indeksi gibi parametrik stabilite ile S_i^((1-4)) ve 〖NP〗^((1-4) ) gibi parametrik olmayan stabilite analizlerine ilişkin değerlendirmeler de çalışmada yer almıştır. Milenyum öncesi tescilli veya üretim izinli çeşitlere karşılaştırıldığında, sonrasındakilerin daha yüksek tane verimi ile daha düşük bitki boyu ve bin tane ağırlığı ortalamalarına sahip olduğu dikkat çekmektedir. Özellikle birleştirilmiş çevre ortalamalarına göre en yüksek tane verimi Bora çeşidinde elde edilmiş, bu çeşidi sırasıyla Rumeli, Sarı Mustafa, Selimiye, Tekirdağ çeşitleri takip etmiştir. Bu çeşitlerin stabilitelerinin düşük ve çevre seçiciliğinin olduğu görülmüştür. Bora ile Rumeli çeşitlerinin iyi çevre koşullarına, Selimiye ve Tekirdağ çeşitlerinin ise kötü çevre koşullarına adaptasyonunun yüksek olduğu anlaşılmıştır. Hem üç lokasyonda ayrı ayrı hem de birleştirilmiş protein oranı sonuçlarına göre ise Enargo, Bezostaja-1, Rumeli, Murat-1, Saraybosna, Delebrad-2, Flamura-80, Esperia çeşitleri en yüksek performansı göstermiş ve bu sekiz çeşit içinde Bezostaja-1, Delebrad-2 çeşitlerin stabilitesi yüksek, diğer altı çeşidin ise stabiliteleri düşük bulunmuştur.