Milletlerarası Tahkim Kanunu uyarınca iptal davası

Tahkim, tarafların bu yola başvurmak hususunda irade mutabakatı sağlaması sonucu, kanunen tahkimle halline cevaz verilen konularda meselenin yargı sistemine dahil edilmeksizin, özel kişilere uyuşmazlığın çözümüne dair yetki verilmesi ve kural olarak kesin, icrai ve bağlayıcı bir karara varılması olarak tanımlanan alternatif uyuşmazlık çözüm yoludur. Taraflarca tahkim kuralları, tahkim dili, hakemler ve tahkim yeri gibi hususlar tahkim anlaşması ile ya da daha sonra serbestçe belirlenebilmektedir.Türk hukuku bakımından milletlerarası tahkim, 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu ile düzenlenmiş; bu hususta ülkemizce birçok milletlerarası sözleşmeye taraf olunmuştur. Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun 1. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, söz konusu Kanun, ?yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği? veya ?bu Kanun hükümlerinin taraflar ya da hakem veya hakem kurulunca seçildiği? uyuşmazlıklar hakkında uygulanacaktır.Milletlerarası tahkim, birden fazla hukuk sistemi ile irtibatlandırılabilen uyuşmazlık konusunun bulunduğu, usuli meselelerin hallinde en az bir yabancı hukuk sisteminin müdahil olabileceği ve belirli bir hukuk sistemine bağlanamayan tahkimdir. Hakem kararının nitelendirilmesinde kararın tabi olduğu hukuki rejimden hareket edilecek ve tahkim usulüne uygulanan hukukun lex fori olması durumunda ?yerli? hakem kararı, lex fori dışında bir hukuk olması halinde ise ?yabancı? ya da ?milletlerarası? hakem kararı söz konusu olacak ve tanıma ve tenfiz yapılması gerekecektir.Milletlerarası tahkimin niteliği gereği hakem kararının esasını inceleme yasağı bulunduğundan oldukça sınırlı ve şekli sebeplere binaen hükmün iptali istenebilecektir. İptal davası yoluna başvurulabilecek haller Kanun'da sınırlı şekilde sayılmıştır. Tahkim sonucu verilen karar aleyhine olan taraf iptal davası açmaz ya da iptal davasını kazanamazsa, artık tek yol hükmün tenfizine karşı koymaktır. Yani, kaybeden tarafın ilki iptal davası bakımından yetkili mahkeme, diğeri tenfiz yeri mahkemesi olmak üzere iki merci nezdinde hakem kararına karşı koyma imkanı vardır.Tahkim yargılaması sonucu varılan hüküm, devlet mahkemelerinin yargılaması sonucu varılan hüküm gibi bağlayıcı ve icrai olduğundan, kural olan hakem kararlarının daha üst bir mahkemede tekrar incelenmemesidir. Milletlerarası uygulamada, kararın tenfiz edilmemesi için iptal davasının açılması yeterli olmayıp, kararın verildiği ya da tahkimin tabi kılındığı ülke mahkemesi tarafından hükmün ?iptal edilmiş? olması aranmaktadır. Oysa, Milletlerarası Tahkim Kanunu bundan farklı bir yol benimsemiş, 15/a hükmünde iptal davası açılmasının hakem kararlarının icrailiğini kendiliğinden durduracağı belirtilmiştir.Anahtar Kelimeler: Tahkim, Tahkim Sözleşmesi, Hakem Kararı, İptal, Tahkime Elverişlilik, Yabancılık Unsuru, Bağlayıcı, İcrai.