Milli Mücadele Dönemi edebi eserlerin sosyal bilgiler programı'ndaki değerlere göre incelenmesi

Değer; toplumun tamamı tarafından kabul edilen, toplumun işleyişinde ve devamlılığında önemli bir etkisi olan; soyut, somut, olumlu veya olumsuz öğelerin tümüdür. Bu öğeler zaman içerisinde yeni nesillere aktırılmaktadır. Bu aktarım ailede başlamakta ve okulda devam etmektedir. Okullarda belli bir programa oturtulan değer eğitimi, aile ve çevrenin değer aktarımından daha etkili olduğu düşünülmektedir. Sosyal bilgiler dersinde ise Milli Mücadele konularının aktarımında öğrencilerin milli, manevi, kültürel ve ahlaki değerleri kapsayan; laik, demokratik ve bağımsız bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetini tanıyan; görev, hak ve sorumluluklarının farkında olan; demokratik bilgi, beceri ve değerlere sahip; bilimsel düşme becerisi gelişmiş; insan haklarına saygılı; vatan sevgisi gelişmiş, işbirliği içerisinde çalışabilen bir vatandaş olarak yetiştirmek amaçlanmaktadır. Milli Mücadele konularını işlenirken roman, tarihi roman, hikaye, hatıra, gezi yazısı, fıkra ve şiir gibi edebi ürünlerin okutulması, öğrencilerin derse duyduğu ilgi artırırken aynı zamanda kazandırılmak istenen bilgi, beceri ve değerlere katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda; araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler Programı'nda yer alan değerlerin, belirlenen Milli Mücadele Dönemi konulu romanlarda var olma düzeyini belirlemek ve dönemin ön plana çıkardığı değerleri tespit etmektedir. Araştırmanın evreni Milli Mücadele konulu romanlardır. Araştırmanın örneklemi ise alan uzmanı dört akademisyenden görüş alarak "Ateşten Gömlek", "Halas", "Yaban", "Üç İstanbul", "Esir Şehrin İnsanları", "Kalpaklılar", "Küçük Ağa", "Sahnenin Dışındakiler", "Yüzbaşı Selahattin'in Romanı" ve "Şu Çılgın Türkler" romanları belirlenmiştir. Örneklem olarak seçilen romanlarda, Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda yer alan; adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerine yönelik cümle ve ifadeler tespit edilmiştir. Doküman incelemesi yöntemiyle elde edilen bulgular, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş, değerlere ait frekans ve yüzdeler tablolarla belirtilmiştir. Araştırmanın bulguları incelendiğinde; on romanda toplam 5243 değere rastlanılmıştır. Bu romanlar arasında en çok değer içeren roman 1351 ile Şu Çılgın Türkler olmuştur. En az değer içeren roman ise 126 değer ile Yaban adlı roman olmuştur. En çok vurgulanan değer ise %20,71 oranı ile "vatanseverlik" olmuştur. Bu on romanda yer verilen değerler ise; adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik olduğu görülmüştür. Bu sonuçlardan hareketle, Milli Mücadele konulu romanların değerler eğitimi bakımından uygun ve faydalı bir içeriğe sahip olduğu söylenebilir.