Molla Halil es-Siirdî'nin Basîretu-l-kulûb fî kelâmi allâmi'l-ğuyûb adlı eserinin Arap dili açısından incelenmesi

XVIII. yüzyılını ilk ikinci yarısı ve XIX. yüzyılın birinci yarısında yaşamış olan Molla Halil es-Siirdî, islamî ilimlerin birçoğunda eser yazmış önemli şahsiyetlerden biridir. Onun Basîretu?l-kulûb fî kelâmi `allâmi?l-ğuyûb adlı tefsirinde ayetler Arap dilinin temel konuları göz önünde bulundurularak tefsir edilmiştir. es-Siirdî?nin bu tefsiri, lügat, sarf, nahiv, belâgat vb. dil bilimine ait konular açısından zengin olup Arap dili alanında önemli bir yere sahiptir. Müellif tefsirinde ayetlerin i`rabını yapmış, mümkün mertebe tartışmalı konulara girmemiştir. Hiçbir nahiv ekolüne taassup derecesinde bağlı kalmamıştır. Ancak onun görüşlerinin çoğu Basralıların görüşü doğrultusundadır. Tefsirinde semâ ve kıyasa yer veren Molla Halil, istişhâd konusunda Kur?ân, şiir ve nesire çok az başvurmuştur. Hadisle ise neredeyse hiç istişhâd etmemiştir. Ayetlerde geçen edebî sanatları tespit etmiştir. Bu çalışmamızda Basîretu?l-kulûb, lügat, sarf, nahiv, belâgat vb. ilimlere ait konular göz önünde bulundurularak dil açısından incelenmiştir. Anahtar Sözcükler :Arap Dili, Dilbilim, Tefsir, Molla Halil, Siirt, Basîretu'l-kulûb.