Molla Halil'in "el-Kâmûsu's-Sânî fî'n-Nahv ve's-Sarf ve'l-Me'ânî" adlı eserinin tahkîk ve tahlîli

Bu çalışmada Molla Halîl es-Si'irdî'nin biyografisi ele alınmış, kaleme aldığı el-Kâmûsu's-Sânî fî'n-Nahv ve's-Sarf ve'l-Me'ânî isimli eseri tahkîk ve tahlîl edilmiştir. İslami ilimlerin birçoğunda eser yazan Molla Halîl, XVIII. yüzyılın ikinci yarısı ve XIX. yüzyılın birinci yarısında yaşamış çok yönlü bir âlimdir. Molla Halîl'in nahiv, sarf ve bedî' ilmine dair telif ettiği el-Kâmûsu's-Sânî fî'n-Nahv ve's- Sarf ve'l-Me'ânî adlı eseri, ilgili alanda farklı bir yere sahiptir. Söz konusu eserde nahiv, sarf ve bedî' ilmi geniş bir şekilde ele alınmıştır. Bu ilimlerle ilgili bir takım kaide ve kurallar okuyucuya aktarılırken eserde pek çok ayet, hadis, şiir ve darb-ı mesellere yer verilmiştir. Söz konusu eserde sarf, nahiv ve bedî' olmak üzere toplam üç ilmin konuları ayrıntılı bir şekilde izah edilmiş ve konu ile ilgili önemli bir takım tartışmalar yapılmıştır. Molla Halîl, el-Kâmûs'ta dille ilgili konuları aktarırken hemen hemen kendinden önceki dilcilerin hepsinden yararlanmıştır. Onun görüşlerinin çoğu Basralı dilcilerin görüşü doğrultusunda olmasına rağmen hiçbir nahiv ekolüne taassup derecesinde bağlı kalmamıştır. el-Kâmûs'ta, nahiv ve bedî' ilminin konuları geniş bir şekilde ele alınmıştır. Bunun yanı sıra sarf ilminin temel konuları olan ism-i mensûp, ism-i alet, ism-i tasğir, ism-i zaman, ism-i mekân, ibdal, i'lâl ve diğer sarf konulardan da geniş bir şekilde bahsedilmiştir. Bu çalışmada el-Kâmûs'un metni tahkik edilmiş, sarf, nahiv ve belagat konuları dikkate alınarak tahlîllerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler Arap dili, Nahiv, Sarf, Me'ânî, Molla Halîl, el-Kâmûs, Tahkîk, Tahlîl.