Molla Muhammed Bakır Kürdistânî'nin önerme anlayışı

Bu çalışma XIV yy. İslâm düşünürlerinden Sa'düddîn et-Teftâzânî'nin Tehzîbü'l-mantık eserine yazılmış bir şerh olan el-Mantık'ul-mehdevî adlı eserin önermeler bahsini konu edinmektedir. Bu eserin yazarı miladi 20. yüzyılda yaşamış Molla Muhammed Bakır Kürdistânî'dir. Molla Muhammed Bakır bugün İran sınırları içerisindeki Merivan şehrinin Çur Bölgesinde yaşamış Kürt kökenli bir âlimdir. Teftâzânî ile arasında yaklaşık 6 asır gibi bir zaman farkı vardır. Molla Muhammed Bakır Tehzîbü'l-mantık'ta anlatılan konuları örnekler vererek açıklamış ve konuların anlaşılır olabilmesi için gayret sarf etmiştir. Molla Muhammed Bakır tasdikat konusunu tasavvurat konusundan daha geniş işlerken, özellikle önermeler kısmını ayrıntılı bir şekilde ele almıştır. Çalışmamızda, önermeler bahsi ele alınmakta özellikle de kitapta diğer konulara göre daha geniş yer verilen kipli önermeler kısmı ayrıntılarıyla işlenmiştir. Molla Muhammed Bakır'ın önermeler bahsi ile Ali b. Ömer Kâtibî'nin er-Risaletu'ş-şemsiye'si ve Kutbüddin Râzî (ö.1365)'nin Tahrîrü'l-kavâʿidi'l-mantıkıyye fî şerhi'r-Risâleti'ş-şemsiyye adlı eseriyle karşılaştırdık. Bu çalışmamızı Seyyid eş-Şerîf el-Cürcânî (ö.1413)'nin haşiyesiyle de destekledik. Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışmanın konusu, sınırları, önemi, amacı ve yöntemini ele aldık. Birinci bölümde; mantık ilminin tarihsel süreci ile Molla Muhammed Bakırın hayatı ve eserlerine yer verdik. İkinci bölümde; Molla Muhammed Bakır'ın yüklemli ve şartlı önermeler konusu, üçüncü bölümde ise kipli önerme konularını ele aldık. Anahtar Sözcükler: Teftâzânî, Molla Muhammed Bakır, Mantık, Tasdik, Önerme