Montaj hatlarında çalışanların iş yükünü dengeleyecek ergonomik iş rotasyonu çizelgeleme

Üretimde insan emeği önemli bir rol oynamaktadır ve bunun değerlendirilmesi birçok çalışmada konu olmaktadır. Seri üretim montaj hatlarında genellikle çok sayıda tekrarlayan manuel görevlerden oluşmaktadır ve bu sistemlerde çalışanların iş yükleri fazladır. İş günü boyunca tekrarlayan manuel görevler ve uzun süreli hareketler olmasından kaynaklı çalışanların uzuvlarında biyomekanik aşırı yüklenme meydana gelmektedir ve çalışanlar kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları riskine maruz kalmaktadırlar. Bu nedenle montaj hatlarındaki ergonomik unsurlar dikkate alınarak operatörler arasındaki iş yükünün dengelenmesi konusu hayati önem taşımaktadır. Bu çalışmada, operatörün tüm duruş pozisyonlarından kaynaklı riskleri değerlendirmek için ergonomik risk değerlendirme yöntemlerinden hızlı tüm vücut değerlendirme yöntemi (REBA) kullanılmıştır ve operatörlerin yetenekleri ve tercihlerini dikkate alan çok amaçlı iş rotasyonu çizelgeleme modeli geliştirilmiştir. Önerilen model, çalışanların motivasyonlarını artırmayı, işleri iş yükleri ve işlem süreleri bakımından dengelemeyi amaçlayarak işin en kısa sürede tamamlanmasını ve montaj hattındaki görevlere uygun operatörlerin atanmasını sağlamaktadır. Literatürden farklı olarak geliştirilen modelde çalışanların REBA skorları arasındaki farkı enküçüklemesi, çalışanların tercihlerine göre atamaları gerçekleştirmesi ve işlem süreleri arasındaki dengelemeyi sağlaması hedeflenmiştir. Gerçekleştirilen çalışma gerçek bir uygulamadır ve Ankara'da faaliyet gösteren bir otomotiv firmasında yapılmıştır. Önerilen matematiksel modelin sonuçları uzun sürelerde çözüm sağladığı için belirli bir görev sayısı için sonuçlar elde edilebilmiştir. Geliştirilen çok amaçlı matematiksel model ve Tavlama Benzetimi sezgiselinin sonuçları farklı performans ölçütleri kullanılarak karşılaştırılmıştır