Mücâhid b. Cebr'e (ö. 103/721) nispet edilen Tefsîr adlı eserdeki seriyye ve meğâzî bilgilerinin tespit ve değerlendirmesi

İbn Abbas'ın talebesi olan Mücâhid b. Cebr, tâbiîn devrinin tefsir ilmindeki mümessili kabul edilmiş, birçok sahabeden nakillerde bulunmuştur. Ona nispet edilen Tefsîr adlı eserde, üslubu, tefsirinde garip ve zor olan kelimeleri açıklaması, re'ye yer vermesi, kelimelerin lugavi izahlarını yapması, eski arap eyyamı ve onların din ve örfleri hakkında verdiği bilgilerle, Kur'an'da adı geçen yerleri bizzat gidip görmesi sebebiyle tâbiîn müfessirlerinin orijinal temsilcisi olarak görülmektedir. O seleflerinden re'ye daha fazla yer vermesiyle ayrılmıştır. Rivayetlerinde İsrâiliyyat olduğu için tefsîrine çekince koyanlar da olmuştur.Araştırmamızda Mücâhid b. Cebr'e nisbet edilen Tefsîr adlı eserdeki Hz. Peygamber dönemi savaşlarına (meğâzî ve seriyye) dair rivayetler; onun çağdaşı olan ve meğâzîyle ilgili eserleri bulunan Urve b. Zübeyr, İbn Şihâb ez-Zührî, Musa b. Ukbe ve İbn İshâk'ın eserlerindeki rivayetlerle karşılaştırılarak Mücâhid'in ilgili rivayetlerinin değerlendirmesi yapılmıştır.Araştırmamız sonucunda Mücâhid b. Cebr'in Tefsîr adlı eserindeki Hz. Peygamber dönemi savaşlarına dair verdiği bilgilerle onunla aynı çağlarda yaşayanların verdikleri bilgiler karşılaştırıldığında; Mücâhid'in meğâzîye dair çok fazla bilgi sunmadığı, ancak naklettiği bilgilerin çoğunun onun çağdaşı meğâzî yazarlarının eserlerinde de var olduğu tespit edilmiştir.