Muğla ilinde yayılış gösteren Apis mellifera anatoliaca Maa, 1953 (Anadolu bal arısı)'nın Muğla ekotipinin genetik çeşitliliğinin ISSR belirteçleri kullanılarak belirlenmesi

Bal arıları Apidae familyası, Apis cinsi içerisinde koloni halinde yaşayan sosyal böceklerdir. Bal arıları bitkisel kaynaklı tarım ürünlerinin dünya üzerindeki en önemli tozlaştırıcısı olmaları sebebiyle ekonomik ve ekolojik olarak doğada kilit role sahiptirler. Türkiye'nin sahip olduğu çeşitli iklim özellikleri, coğrafik koşullar ve barındırdığı habitatların varlığı ile farklı alanlara uyum sağlayan birçok ekotipe sahiptir. Bunlardan biri Apis mellifera anatoliaca'nın Muğla ekotipidir. Bu ekotip; Muğla bölgesinin iklim koşullarına uyum göstererek üreme düzeni ve morfolojik özellikleri ile diğer ekotiplerden farklılık göstermektedir. Apis mellifera anatoliaca'nın Muğla ekotipinin genetik çeşitliliğini ortaya koymaya yönelik çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışma ile Apis mellifera anatoliaca'nın Muğla ekotipinin ISSR moleküler markör tekniği kullanılarak popülasyon içi ve popülasyonlar arası çeşitliliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada, Muğla'nın 13 ilçesinden, her ilçeden 10 farklı popülasyondan toplanan 130 bireyin, popülasyon içi ve popülasyonlar arası genetik çeşitliliğini belirlemek için ISSR belirteçleri kullanılmıştır. Toplamda 10 adet polimorfik ISSR belirteci ile taramalar gerçekleştirilmiştir. Taramalar sonucunda elde edilen verilerin analizi için POPGENE Version 1.32 ve GenAlex Version 6.05 bilgisayar programları kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda toplam 425 lokus saptanmış ve primer başına ortalama 42 polimorfik lokus tespit edilmiştir. Popülasyonların polimorfik lokus sayısı 107 ile 213 arasında değiştiği belirlenmiştir. Tüm popülasyonlar için gözlenen ortalama alel sayısı (Na) ve ortalama etkili alel sayısı (Ne) sırasıyla 1,99±0,04 ve 1,41±0,35, Nei'nin genetik çeşitlilik değeri (h) ve shannon sabiti değeri sırasıyla 0,24±0,18 ve 0,38±0,24 olarak tespit edilmiştir. Genetik çeşitlilik en düşük Seydikemer'de, en yüksek ise Bodrum ilçesinde belirlenmiştir. Ayrıca tüm popülasyonlara ait toplam genetik çeşitlilik (HT) ve popülasyon içi genetik çeşitlilik (HS) sırasıyla 0,24±0,03 ve 0,12±0,01, popülasyonların genetik farklılaşma katsayısı (GST) 0,50, gen akış değeri, (Nm) 0,49 olarak belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda 13 ilçenin birbirine uzaklığı Nei'nin genetik uzaklık değeri ile belirlenmiştir. Marmaris ve Datça lokasyonlarının birbirine genetik olarak en yakın, Yatağan ve Marmaris ilçelerinin en uzak lokasyonlar olduğu tespit edilmiştir. Moleküler Varyans Analizi (AMOVA) sonucunda popülasyon içi ve popülasyonlar arası varyasyon oranı sırasıyla % 51 ve % 49 olarak belirlenmiştir.