Muhammed el-Cevcerî ve Hayru'l-kırâ fî Şerhi Ummi'l-kurâ adlı eseri (İnceleme ve tahkîk)

Şiir Arap Edebiyatının en önemli unsurlarından biridir. Edebî sanatların çokça kullanıldığı kasidelerin anlaşılması sair metinlere oranla daha zordur. Bunun neticesinde birçok âlim lügat açıklamaları, i'râb tahlilleri, eserde kullanılan belâgat sanatları ve anlam-yorum açısından şiirlerin anlaşılması sadedinde önemli şerhler kaleme almıştır. Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılma faaliyetleri ışığında gelişimini sürdüren ve bu alana önemli katkılar sunan klasik şiir üzerine yazılan şerhler, aklî ve naklî ilimlere dair zengin muhtevasıyla İslâm kültür tarihinde önemli bir yer edinmiştir. Bu çalışmada hicri IX. yüzyıl müelliflerinden dilci ve Şâfiî fakîhi Ebu't-Tâhir Muhammed b. Abdilmun'im el-Cevcerî (ö. 889/1484)'nin hayatı, eserleri ve Muhammed el-Bûsîrî (ö. 695/1296 [?])'nin Kasîde-i Hemziyye'sine yazdığı Hayru'l-kırâ fî şerhi Ummi'l-kurâ adlı şerh hakkında bilgi verilecektir. Çalışmada öncelikle Hemziyye üzerine yapılan çalışmalar, müellifin hayatı, tahsili ve tedris faaliyetleri hakkında bilgi verilecektir. Akabinde diğer eserleri tanıtılacak ve daha sonra Hayru'l-kırâ fî şerhi Ummi'l-kurâ adlı bu eserin müellife nispeti, yazılış tarihi, yazılış gayesi, üslubu, yöntemi, muhtevası ve emsalleri arasındaki yeri ele alınacak ve son bölümde eserin Arapça tahkikli metni verilecektir. Anahtar Kelimeler: Arap dili, Şerh, Belâgat, Kaside, Hemziyye, Cevcerî.