Mukâtil b. Süleyman'ın (ö. 150/767) Tefsîr adlı eserindeki meğâzî bilgilerinin tesbit ve değerlendirmesi

Tefsire dair çalışmalar yapan, tefsir ilminde otorite olan ve kendisinden sonraki müfessirler tarafından eserlerinden nakiller yapılan Mukâtil b. Süleyman'ın Tefsîr adlı eseri Kur'an'ın bütününü tefsir ederek günümüze ulaşan ilk eserdir. Mukâtil, isnadın ilmin senedi sayıldığı bir dönemde çalışmalarına konu olan malzemeyi sağlam rivayetlerle sunmaması ve çelişkili senetlerle aktarması sebebiyle eleştirilmiş ve hadis âlimlerince ?metruk? ve ?mehcûrü'l-kavl? kabul edilmiştir.Araştırmamızda Mukâtil b. Süleyman'ın Tefsîr adlı eserindeki Hz. Peygamber'in savaşlarına (meğâzî) dair rivayetlerini onun çağdaşı olan ve meğâzîyle ilgili eserleri bulunan Urve b. Zübeyr, İbn Şihâb ez-Zührî, Musa b. Ukbe ve İbn İshâk'ın eserlerindeki rivayetlerle karşılaştırarak onun meğâzîye dair rivayetlerinin değerlendirmesi yapılmıştır.Araştırmamız sonucunda Mukâtil b. Süleyman'ın Tefsîr adlı eserindeki Hz. Peygamber'in savaşlarına (meğâzî) dair verdiği bilgilerle çağdaşlarının verdikleri bilgileri karşılaştırdığımızda; Mukâtil'in meğâzîye dair naklettiği bazı bilgilerin onun çağdaşı olan meğâzî yazarlarının eserlerinde yer aldığı; Mukâtil'in verdiği bazı bilgilerle bu kaynakların verdiği bilgilerin çeliştiği, Mukâtil'in eserinde yer verdiği bazı detayların bu kaynaklarda yer almadığı; aynı konuyla ilgili bazı şahıs isimlerinin Mukâtil'de farklı olduğu, bazı olayların sebep, sonuç ve kronolojik bilgilerinin de farklı olduğu tesbit edilmiştir