Mülteci göçü sonrası oluşan kentsel tecrit alanlarında komşuluk ilişkilerinin incelenmesi; İzmir B++++asmane örneği

Göç konusu son yıllarda ülkemizde en çok tartışılan konuların başında gelmektedir. Suriye iç savaşı ile başlayan bu süreç günümüzde hala aktifliğini devam ettirmektedir. Göçün başladığı tarihten itibaren bugüne geçen on üç yıl içerisinde kentlerde Suriyeli mahalleleri oluşmuş, göçün en temel etkilerinden olan sosyal ve mekansal ayrışmalar daha görünür hale gelmiştir. Bu durum kentlerdeki yaşantıya ilişkin bazı değişiklikleri de beraberinde getirmektedir. Bu tez çalışmasında özellikle Suriyeli göçü sonrasında bir kentsel tecrit alanına dönüşen İzmir Basmane semtinde yaşayan mültecilerin komşuluk ilişkileri incelenmektedir. Bu doğrultuda Basmane semti içerisindeki altı mahalleden oluşan bir çalışma alanı belirlenmiş, Basmane'de hizmet vermekte olan yerel temsilciler, muhtarlar ve belirlenen altı mahallede yaşamakta olan mültecilerle görüşmeler gerçekleştirilmiş, gözlemler yapılmıştır. Çalışma alanı olarak belirlenen Basmane bölgesi 8000 yıllık tarihi ile İzmir'in en eski yerleşim alanlarından birisidir. Oldukça eski bir kentleşme dokusuna sahip olan Basmane İzmir'in fiziksel mekan kalitesi oldukça düşük olan yerleşimlerindendir. Bu haliyle Basmane'nin bir mekansal ayrışma bölgesi olduğu söylenebilir. Diğer bir yandan doksanlı yıllarda ülkenin doğu illerinden gelen Kürt göçmenler de bu bölgeye yerleşmiş, bölgenin etnisite açısından da farklı bir nitelik kazanmasına sebep olmuşlardır. Ülkenin doğusundan gelen göçmenler, aynı zamanda düşük gelir grubuna mensup bireylerden oluşmaktadır. Bu sebeple Basmane bir mekansal ayrışma bölgesi olmasının yanı sıra aynı zamanda bir sosyal ayrışma bölgesidir. Basmane bölgesi göçün etkilerinden sosyal ve mekansal ayrışmaların derinleşmesinin en yoğun biçimde deneyimlendiği alanlardandır. Halihazırda bir göçmen bölgesi olan Basmane, Suriyeli göçü ile birlikte toplumsal açıdan daha da karmaşık bir hal almıştır. Mültecilerin Basmane'yi tercih etmelerinin altında belli başlı sebepler yatsa da temelde bu tercih üstü kapalı bir zorunluluk halinde gerçekleşmektedir. Mülteciler yaşadıkları dışlanmaların etkisiyle Basmane içerisine kapanmakta ve kısıtlı bir hareketlilik içerisinde hayatlarını devam ettirmektedir. Hem yoksulluk hem ırksal farklılık beraberinde sosyal dışlanmayı getirmekte, bunun neticesi olarak mülteciler fiziksel mekan kalitesi oldukça düşük bir bölgede sıkışmış vaziyette yaşamlarına devam etmektedirler. Bu nitelikleri sebebiyle Basmane, özellikle Suriyeli mülteciler için tam bir kentsel tecrit alanı teşkil etmektedir. Suriyelilerin Basmane bölgesinde yoğunlaşmasında daha önce buraya göç etmiş olan bağlantılarının ciddi bir etkisi bulunmaktadır. Mülteciler göçün ilk aşamalarını bağlantıları aracılığıyla gerçekleştirmiş olsa da yerleştikten sonraki yaşantılarında bağlantılarının etkisi görece azalmaktadır. Mülteciler literatürde çokça yer alan şekliyle bir azınlık dayanışması topluluğu geliştirmemişlerdir. Mültecilerin komşuluk ilişkileri çoğunlukla Basmane'de halihazırda mevcut olan topluluk yapısına eklemlenme yoluyla gerçekleşmektedir.