Necip Mahfûz'un sembolik romanlarında din anlayışı

Nobel Edebiyat Ödülü alan ilk Müslüman-Arap yazar olan Necip Mahfûz, bulunduğu çevrenin özellikle dini anlayışından, siyasasından etkilenir ve bunu anlatılarına aktarır. Mahfûz, hikâye ve tarihsel romanla başladığı yazarlık hayatına eleştirel gerçekçilikle ve sembolik anlatılarıyla devam eder. 1959 yılında Necip Mahfûz'un Evlâdu Hâratinâ romanının el-Ehram gazetesinde tefrika edilip yayınlanmaması istenir ve o kadar ileri gidilir ki Necip Mahfûz kâfirlikle suçlanır ve 1989 yılında Şeyh Ömer Abdurrahman, Necip Mahfûz hakkında ölüm fetvası şeklinde anlaşılacak bir röportaj verir. Bunun üzerine romanını bile okumayan bir genç tarafından 1994 yılında öldürülmek istenen Necip Mahfûz, ölümden kurtulur ancak sağ eli felç kalır. Tezimizde Necip Mahfûz'un yedi sembolik romanında din anlayışı incelenerek Mahfûz'un dini sûfî anlayışa bakışı ve İslâmi tasavvufi sosyal adalet yönüne vurgu yapılır. Necip Mahfûz, cami ve medreseyi önemser özellikle tekkeyi anlatılarında ön plana çıkarır ve hayatının sonlarına doğru Nobel Edebiyat Komitesinden aldığı paranın büyük kısmıyla büyük bir cami yaptırır. Öyleki ailenin özellikle kızı Fatıma'nın naaşı bu camiden kaldırılır. Bu çalışmada Necip Mahfûz'un sembolik yedi romanı din anlayışı açısından kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. İncelenen sembolik romanlar şunlardır: Evlâdu Hâratinâ (1959); el-Lıss- ve'l-Kilâb (1961); es-Summân ve'l-Harîf (1962); et-Tarîk (1964); eş-Şehhâz (1965); Sersera fevka'n-Nîl (1966); Mîrâmâr (1967) Tezimiz bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında araştırma konusunun amacı, önemi ve yöntemi ile ilgili bilgiler yer almaktadır. Birinci bölümde Necip Mahfûz'un hayatı ve edebi kişiliği ilgili bilgi verilmiş olup daha çok dini yönüne vurgu yapılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Necip Mahfûz'u etkileyen tarihi, siyasi, kültürel ve dini ortam verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Necip Mahfûz'un sembolik romanlarında din anlayışı ve kutsal unsurlara bakışı ayrıntılı olarak ele alınmıştır.